ਉਵਾਚ ਕਨਕਾਭਾਂ ਤਾਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਤਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਖਿਆ।
ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਯ੍ਯਤ੍ਤੁ ਗੀਯਤੇ ਨਾਰਦਾਦਿਭਿਃ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਕ੍ਰਿਯਤਾਮਪਰਂ ਦੇਵਿ ਮਰਣਾਦਧਿਕਂ ਤਵ
ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕਸ੍ਯੇष੍ਟਮਾਤ੍ਮਹਨਨਂ ਕਸ੍ਯੇष੍ਟਂ ਵਿषਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਕੌਣ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸਿਂਹਾਭਿਗਮਨਂ ਸਮੁਦ੍ਰਤਰਣਂ ਤਥਾ
ਬਾਘਾਂ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਣਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ,
ਅਪਥ੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਲੋਕੇ ਤਥਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣਾ, ਜਾਂ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣਾ,
ਛੇਦਨਂ ਤृਣਕਾष੍ਠਾਨਾਂ ਲੋष੍ਟਾਨਾਮਵਮਰ੍ਦ੍ਦਨਮ੍
ਘਾਹ ਤੇ ਲੱਕੜ ਕੱਟਣਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਕੁਟਣਾ,
ਦੈਵਾਵਿष੍ਟੋ ਵਰਾਰੋਹੇ ਨਰਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰੋਤਿ ਵੈ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਰਕਾਰ੍ਹੇ ਨਰੋ ਦੇਵਿ ਕਰੋਤ੍ਯਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮ ਤਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਲਈ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਦੇਵੀ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦृਸ਼ੇਨ ਹਿ ਭਾਵੇਨ ਯੋਨੌ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਜਿਸ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਔਰਤ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿਚ ਬੀਜ ਛੱਡਦਾ ਹੈ,
ਸਾਹਂ ਵਿਵਾਦਭਾਵੇਨ ਰਾਜ੍ਞੋ ਰੁਕ੍ਮਾਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਹਿ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਰੁਕਮਾਂਗਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮਨ ਨਾਲ,
ਦੁष੍ਟਭਾਵਾ ਤਥਾ ਜਾਤਾ ਕਰ੍ਤ੍ਰੀ ਦੁष੍ਟਂ ਨृਪਸ੍ਯ ਤੁ
ਮੈਂ ਮੰਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਲਈ ਮੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ।
ਤਤ੍ਕਾਲਭਾਵਨਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਤਦ੍ਭਾਵੋ ਜਾਯਤੇ ਸੁਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਬੱਚਾ ਉਸੀ ਹਾਲਤ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚ ਵ੍ਰੀਡਾ ਨ ਚ ਸ੍ਨੇਹੋ ਨ ਧਰ੍ਮੋ ਦੇਵਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਨਾਂ ਲਾਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਪਿਆਰ, ਨਾਂ ਹੀ ਧਰਮ, ਹੇ ਦੇਵੀ।
ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਯਥਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਂ ਭਾਵਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਪਹਂ ਵਾਚ੍ਯਕਰਂ ਮਮਾਪਿ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮਨਸਾਪਿ ਭੀਰੁ
ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਮੈਂ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਯਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੇ ਗਤਿਸ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਮਮ ਧਿਗ੍ਵਿਵਾਦਃ
ਜੇ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਰਸਤਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਮੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਝਗੜੇ 'ਤੇ ਲਾਨਤ।
ਧੈਰ੍ਯਮਾਲਂਬ੍ਯ ਤਾਂ ਤਨ੍ਵੀਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਬ੍ਰੂਹੀਤ੍ਯਚੋਦਯਤ੍
ਹੌਸਲਾ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਪਤਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਬੋਲ, ਬੋਲ।'
ਭਰ੍ਤੁਰਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ੇ ਨ ਮੇ ਵ੍ਯਥਾ
ਪਤੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੇ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਸਮृਦ੍ਧਾਯਾਃ ਸਪਾਪਾਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਹ੍ਯਧੋਗਤਿਃ
ਉਸ ਧਨਵਾਨ ਪਰ ਪਾਪੀ ਔਰਤ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੱਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਛੁਛੁਨ੍ਦਰੀ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਭਾਰਤੇ
ਫਿਰ ਚੁਚੁੰਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਜਨਮ ਲਵੇਗੀ।
ਭਰ੍ਤੁਰਰ੍ਥੇ ਤੁ ਯਾ ਵਿਤ੍ਤੇਂ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਨ ਯਚ੍ਛਤਿ
ਪਰ ਜੋ ਔਰਤ ਪਤੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮੌਜੂਦ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ—
ਕ੍ਰਿਮਿਯੋਨਿਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਕਾष੍ਠੀਲਾ ਜਾਯਤੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੀੜੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲਨਾਥ ਹਿ ਕਾष੍ਠਂ ਪਾਟਯਤੇ ਚਿਰਮ੍
ਅੱਗ ਜਦੋਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੀਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾष੍ਠਂ ਪਾਟਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮੀਪਮਗਮਂ ਤਦਾ
ਜਦ ਲੱਕੜ ਚੀਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ।
ਨਵਨੀਤਨਿਭਂ ਦੇਹਂ ਬਿਭ੍ਰਾਣਾ ਚਾਞ੍ਜਨਤ੍ਵਿषਮ੍
ਉਹ ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ ਵਰਗਾ ਸਰੀਰ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਅੰਜਨ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤਾਂ ਭੂਮੌ ਹਨ੍ਤੁਂ ਧ੍ਵਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਃ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਗਿੱਧ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆ ਗਿਆ।
ਤਾਵਨ੍ਨਿਵਾਰਿਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਮਯਾ ਲੋष੍ਟੇਨ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡਿੱਡ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਸਕ੍ਸ਼ਤਾ ਤੁਣ੍ਡਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਪਲਾਯਿਤੁਮ੍
ਗਿੱਧ ਦੀ ਚੋਚ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।
ਸਿਕ੍ਤਾ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜਲੈਨੈਵ ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਮੁਪਾਗਤਾ
ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਲ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈ।