ਸੋਂऽਧੇ ਤਮਸਿ ਮਜ੍ਜੇਤ ਯਾਵਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼
ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗਹਿਰੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੋ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਲਕੜੀਆਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸੇਵਾ ਚ ਲੋਕਰਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹੀਭृਤਾਮ੍
ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੁਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਾਦਾਚ੍ਚ ਪਤਿਤਃ ਸ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਚਾਰਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਯਜਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜੋ ਦੁਜ, ਚੰਗੀ ਸਮਝ, ਆਚਰਨ ਤੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਏਕਾਨ੍ਤਸ਼ੀਲੋ ਨृਪਤਿਰ੍ਭृਤ੍ਯਃ ਕਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਰਾਜਾ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨੌਕਰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਅਯਂ ਹਿ ਨਿਯਮੋਪੇਤੋ ਹਰਿਪੂਜਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਪੋਹ੍ਯ ਹਰਿਪੂਜਾਂ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਤੁ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਾਤ੍ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣਾਦ੍ਦੇਹਵਿਚੇष੍ਟਨਮ੍
ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਜਿੰਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਰਕਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਰਾਜਾ ਬੋਧ੍ਯਮਾਨੋ ਨ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਈ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
ਨ ਵ੍ਰਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਨ੍ਨृਪਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਰਾਜੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤਦ੍ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਸ ਚ ਯਜ੍ਞਹੋਮੋ ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਪਾਤੋ ਨ ਭਵੇਤ੍ ਸ੍ਵਰਾष੍ਟ੍ਰੇ
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ, ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ, ਉਹੀ ਯਜਨ ਤੇ ਹੋਮ ਹੈ।
ਤਥ੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਜਾਨਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
‘ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ
ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਾਗ੍ਰੀਨਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮੁਭਯੋਃ ਸਂਧ੍ਯਯੋਃ ਕਿਲ
ਸਾਗਰੀ ਖਾਣਾ ਦੋਹਾਂ ਵੇਲੇ, ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਾਦ੍ਭੂਮਿਪਾਲਾਨਾਂ ਕਥਂ ਯੁਕ੍ਤਮੁਪੋषਣਮ੍
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ, ਉਪਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤੋ ऽਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤੋ ਵਾਪਿ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ਪਥਃ ਕृਤਃ
ਚਾਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੀ ਕਸਮ ਤੂੰ ਖਾਈ ਹੈ,
ਵ੍ਰਤਭਙ੍ਗੋ ਨ ਤੇ ऽਸ੍ਤੀਹ ਭੁਕ੍ਸ਼੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਵਰਤ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾ ਲੈ।
ਯੋ ऽਨ੍ਯਥਾ ਮਨ੍ਯਤੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਕੋਈ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ,
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਰੋਦ੍ਰਂ ਰਾਜਾ ਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਕਠੋਰ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਮਾਰ੍ਗਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋ,
ਵਿਮਾਰ੍ਗਗਾਮਿਨਾਂ ਚੈਤਨ੍ਮਤਂ ਨ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਪਰ ਜੋ ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਮਤ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਤ੍ਰ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ृਣੁਤ ਵੈष੍ਣਵਾ ਚਾਰਲਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਹੁਣ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਸੰਬੰਧੀ ਬਚਨ ਸੁਣੋ।
ਏਕਾ ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ
ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ, ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖ ਤੇ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕ੍ਰੀਡੇਨ੍ਨਾਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਧਰਿਵਾਸਰੇ
ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਜੂਆ ਖੇਡੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖਾਏ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਭੋਜਨਂ ਚ ਪਤਨਸ੍ਯੈਵ ਕਾਰਣਮ੍
ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਖਾਣਾ, ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕੋ ਹਿ ਸਂਚੇष੍ਟਮਾਨਸ੍ਤੁ ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਹਰਿਵਾਸਰੇ
ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉਤ੍ਤਰਾਸ਼ਾਸ੍ਥਿਤੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣੈਃ
ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤਾਂ ਵੱਲੋਂ,
ਨੋਪਕ੍ਸ਼ੀਣਸ਼ਰੀਰੋ ऽਹਂ ਨਾਮਯਾਵੀ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਨਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਠੱਗ ਹਾਂ।
ਧਰ੍ਮਭੂषਣਸਂਜ੍ਞੇਨ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੇ ਧਰਾਤਲੇ
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਗਹਣੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ,