ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਧਵਲੇ ਲੋਕੇ ਨਾਤਿਤੀਵ੍ਰੇ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਜਗਤ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ,
ਯਤ੍ਰੋਤ੍ਸੁਕੈਃ ਪ੍ਰਯਾਤੈਸ੍ਤੁ ਭੂਮਿਪਾਲੈਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ ਸਨ,
ਮੋਹਿਨੀ ਰਮਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਹृਚ੍ਛਯਾਰ੍ਦਿਤਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੋਹਿਨੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਸਭ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਨੇषੁ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੇषੁ ਨਦੀਨਾਂ ਸਂਗਮੇषੁ ਚ
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ,
ਮਲਯੇ ਮਨ੍ਦਰੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੇ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਬੁਧਾਲਯੇ
ਮਲਯ, ਮੰਦਰ, ਵਿਂਧਿਆ, ਮਹੇਂਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸਥਾਨ ਵਿਚ,
ਅਨ੍ਯੇषੁ ਚੈਵ ਰਾਜਾਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨਾਦਿਕੇषੁ ਚ
ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ,
ਰਾਜਾਪਿ ਮੋਹਿਨੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜਨ੍
ਰਾਜਾ ਵੀ, ਮੋਹਿਨੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਬੈਠਾ।
ਵ੍ਰਤਂ ਨੋਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤਤ੍ਤੁ ਅਤਿਮੁਗ੍ਧੋ ऽਪਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਭੁਲਿਆ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਕੀਡਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਗਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ,
ਨਿਦ੍ਰਾਛੇਦਕਰੋ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ ਮਾਸਃ ਪੁਣ੍ਯਦਾਯਕਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਮਹੀਨਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਛੋੜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਹਿ ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਦਯਾ ਤੁਲ੍ਯੋ ਨ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਸਮਮ੍
ਕੋਈ ਧਰਮ ਦਇਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਨ ਭੂਮ੍ਯਾ ਸਦृਸ਼ਂ ਦਾਨਂ ਨ ਸੁਖਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਮਮ੍
ਕੋਈ ਦਾਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਸੁਖ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤਪੋ ऽਨਸ਼ਨਾਦਨ੍ਯਨ੍ਨ ਦਮੇਨ ਸਮਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਕੋਈ ਤਪ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਚੰਗਿਆਈ ਸੰਜਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਨ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸਮਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸਮਂ ਯਸ਼ਃ
ਕੋਈ ਮਿਤਰ ਧਰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਇਜ਼ਤ ਸਚ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸਮਂ ਲੋਕੇ ਪਾਵਨਂ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ।
ਅਵ੍ਰਤੋ ਹਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਸਂ ਦਾਮੋਦਰਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵਚਨ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਹਿਨੀਂ ਮੋਹਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕਥਂ ਸ ਬੁਭੁਜੇ ਵਦ
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੋਹੀਨੀ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਰਚ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ?
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਣ੍ਯਤਮੇ ਮਾਸੇ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਦਾ ਸੀ?
ਅਤਿਪ੍ਰਮੁਗ੍ਧੋ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮੋਹਿਨੀਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮੋਹ ਵਿਚ ਸੀ, ਮੋਹੀਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:
ਤਵਾਪਮਾਨਭੀਤੇਨ ਨੋਕ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਤੈਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯ੍ਯਾਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਦੇਵਿ ਬਹਵਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕਾ ਗਤਾਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹਣ ਲੱਗਾ, ਬਹੁਤ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ।
ਸੋ ऽਹਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵ੍ਰਤੇ ਨ ਪਰ੍ਯ੍ਯੁਪਾਸਿਤੁਮ੍
ਮੈਂ ਕਾਰਤਿਕ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤੌ ਵृਥਾ ਤੇषਾਂ ਧਰ੍ਮੋ ਦ੍ਰੁਹਿਣਸਂਭਵੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਯਜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਝੂਠ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੇ ਭਾਂਸਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਾ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਲਯਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਕਾਰਤਿਕ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ one।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਸਾਧਕੇਨ ਹਿ
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੋ ਸਾਧਕ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੂਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹृਦਯਾਯਾਸਕਰ੍ਤॄਣਿ ਦੀਪਦਾਨਾਦ੍ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੀਵੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾਨਾਧਿਕਂ ਚ ਤਤ੍
ਇਹ ਕੰਮ ਭਗਤੀ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਨ ਸਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੀਪਦਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਬੋਧਨਮ੍
ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।