ਇਹੋਪਵਿਸ਼੍ਯਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਮृਦੁਤੂਲਕੇ
ਆ ਜਾ, ਪਿਆਰੇ, ਇੱਥੇ ਇਸ ਨਰਮ ਮੋਹਰੀ ਵਾਲੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਬੈਠ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਨਹਿ ਤੇ ਵਾਞ੍ਛਾ ਰਾਜ੍ਯੇ ਪਰਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਅਜੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਰਾਜ ਪਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਯਃ ਸਮਰ੍ਥਂ ਸੁਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨृਪਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਸਮਰਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਆਪ ਰਾਜ ਦੀ ਚਮਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਸੁਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਹਿ ਸੁਖਂ ਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨृਪ
ਰਾਜਨ, ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਉਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕृਤੀ ਰਾਜਂਸ੍ਤਵੇष੍ਟਾਃ ਪੂਰ੍ਣਪੁਣ੍ਯਜਾਃ
ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮੀ ਹੈ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਸੌਖ੍ਯਂ ਕੀਨਾਸ਼ ਇਵ ਦੁਰ੍ਬਲਃ
ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ।
ਨਿष੍ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਾਨੀਤਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਾਗਰਮਸ੍ਤਕਾਤ੍
ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਯੌਵਨੋਪੇਤਾਂ ਨ ਸੇਵੇਦਿਹ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਰਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਹੈ।
ਅਸੇਵਿਤਾ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਅਦਤ੍ਤਂ ਹਿ ਧਨਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜਿਸ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਧਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਲਸੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਸਂਸ੍ਥਿਤੈਃ
ਆਲਸੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਨੋਦ੍ਯਮੀ ਸੁਖਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਾਭਾਰ੍ਯਃ ਸਂਤਤਿਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਆਹਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ਨੈਵ ਜਾਨਾਤਿ ਅਗਚ੍ਛਨ੍ਨ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਹੀ ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾਏ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਭੂਪਾਲ ਮਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਙ੍ਗਦਗृਹੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮਾਂਗਦ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਉਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ?
ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਰਾਜ੍ਯਪਦਵੀਂ ਸਮਰ੍ਥੇ ਤਨਯੇ ਵਿਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਿਚ ਰਾਜਗੱਦੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ।
ਵ੍ਰੀਡਾਨ੍ਵਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰਸਮੀਪਵਰ੍ਤੀ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨृਪਤਿਃ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਾਮ੍
ਲਜਜਤ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰਮਾਤੁਰਸ੍ਯ ਨਿਦ੍ਰਾ ਮੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਮੁਖਦਾਯਿਨੀ
ਥੱਕਾਵਟ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੂਜਯਸ੍ਵ ਯਥਾਨ੍ਯਾ ਮਮੇषਾ ਪਤ੍ਨੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਮਮ
ਉਸਦੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਤਵਾਤਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁਖਦਾਯਕਮ੍
ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਯਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕष੍ਟਾਤ੍ਤੇ ਅਭਾਗ੍ਯੋ ਹਿ ਧਨਂ ਯਥਾ
ਸੋਣ ਲਈ ਵਿਛੌਣਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਭਾਗੇ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।
ਯਦ੍ਵ੍ਰਵੀषਿ ਵਚੋ ਦੇਵਿ ਤਤ੍ਕਰੋਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਆਖੀਂ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਮੋਦ੍ਵਾਹੇਨ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਾਨ੍ਨਿਰਾਸ਼ਾਨ੍ਕਾਮਭੋਗਯੋਃ
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਮਨ ਹੀ ਮਨੋਂ ਉਡੀਕਾਂ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠੀ।
ਮੂਰ੍ਘ੍ਨਿ ਕੀਲਂ ਕਨਿष੍ਠਾਖ੍ਯਂ ਯੋ ਹਿ ਰਾਜਨ੍ਨਿਖਾਨਯੇਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ 'ਕਨਿਸ਼ਠਾ' ਨਾਂ ਦੀ ਕੀਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਸ਼੍ਰੁਦਗ੍ਧਾਯਾਃ ਕਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਚੈਨ ਮਿਲੇਗਾ?
ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਭੂਪ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੀਂ ਤਥਾ
ਫਿਰ ਆਮ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ?
ਤਵ ਸ੍ਨੇਹਨਿਬਦ੍ਧਾਙ੍ਗੀ ਸਂਭੋਜਯਤਿ षਡ੍ਰਸੈਃ
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਆੰਜਨ ਖਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਾ ਹਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਨਾਰ੍ਯਃ ਸਂਤਿ ਗृਹੇ ਤਵ
ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਐਸੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਹਨ।
ਮੋਹਿਨੀ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰੀਡਿਤੋ ਹ੍ਯਭਵਨ੍ਨृਪਃ
ਮੋਹਿਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਙ੍ਗਿਤਜ੍ਞਃ ਸੁਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਵਸ੍ਥਾਗਤਾਂ ਨृਪਮ੍
ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਲਈ।
ਮਾਤृਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਾਹੂਯ ਸਂਧ੍ਯਾਵਲਿਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਧਿਆਵਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬੁਲਾ ਲਿਆ।
ਵਿਮੋਹਿਨੀ ਮੇ ਜਨਨੀ ਨਵੋਢਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾ
ਵਿਮੋਹਿਨੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।