ਯਦੁਪੋष੍ਯਂ ਹਰਿਦਿਨਂ ਤਦਵਸ਼੍ਯਮਿਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਹਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ।
ਨ ਦਿਵਾ ਨ ਚ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਸ਼ੇਤੇ ਧਰ੍ਮਾਂ ਗਦਃ ਸਦਾ
ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਕਦੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁੱਦਾ।
ਪਟਹੋ ਰਟਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮृਗਾਰਿਰਿਪੁਮਸ੍ਤਕੇ
ਹਿਰਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡੋਲ ਨਿੱਤ ਵੱਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧੇषੁ ਚ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਦੇਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤਾਂ ਹਰਿਃ
ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੇ ਯੋ ਹਿ ਕृਸ਼ਾਕਾਸ਼ੇ ਵਿਸਰ੍ਗੇ ਜਗਤਾਂ ਪਤਿਃ
ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ ਵਿਨਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ—
ਸ੍ਵਜਾਤਿਵਿਹਿਤੋ ऽਪ੍ਯੇਵਂ ਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਚੈਵ ਮਾਧਵਃ
ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਰੀਤਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹੀ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨਿਯੋਗਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਧਰ੍ਮਮਵਾਪ੍ਯਾਥ ਪਿਤਾਂ ਧਰ੍ਮਾਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਹਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਾਂਗਦ ਦੇ ਪਿਤਾ—
ਉਵਾਚ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹृष੍ਟਃ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਿਵਾਪਰਾਮ੍
ਉਸਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਸੀ, ਆਖਿਆ।
ਉਭਯੋਰ੍ਜਨਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਧਵਲਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ।
ਸੋ ऽਸ੍ਮਾਭਿਰਧਿਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸਂਭਵਃ
ਉਸ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ—ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਤਾਪਿਨਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਪਿਤੁਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਗृਹੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਪੱਕੀ ਹੈ।
ਪਿਤਾ ਭਵਤਿ ਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗਿ ਸਤ੍ਕਰ੍ਮਕਰਣੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਿਤਾ ਚੰਗੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤੁਰਾਦਾਯ ਭਾਰਮੁਦ੍ਵਹਤੇ ਤੁ ਯਃ
ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪਿਤਾ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਤੇ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਚਰਸ਼੍ਚਾਥ ਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰੇ ਵਿਮੁਕ੍ਤਪਾਪੋ ਜਨਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ
ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ਪੁਤ੍ਰਸੌਖ੍ਯਾਤ੍ਪਰਂ ਸੁਖਮ੍
ਤੂੰ ਸੱਚ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ: ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ।
ਤੁਲ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਸ੍ਯ ਹਿ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਮ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਸੁਖ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਮਾਰ੍ਗੀ ਹਿਂਸਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯਜ੍ਞੈਰਿष੍ਟ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਏਤਨ੍ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਭੋ ਨ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯੋ ਮृਗਨਿਗ੍ਰਹਃ
ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ, ਜੀ; ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਤਥਾ ਵਿषਯਸੇਵਾ ਹਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪੁਤ੍ਰਿਣਾਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦੇषਮृਗਯੂਥਾਨਾਂ ਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸੂਦਨਂ ਤਵ
ਬੇਕਸੂਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਵृਥਾ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਯੋ ਹਿਂਸਾਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਵਿਧਂ ਨृਪ ਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਜੀਵਘਾਤਨਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੇ ਛੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸੇ ਹਨ।
ਹਿਂ ਸਯਾ ਸਂਯੁਤਂ ਧਰ੍ਮਮਧਰ੍ਮਂ ਚ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਗਿਆਨੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਧਰਮ, ਅਧਰਮ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਮਨ੍ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਜਾਤਪਲਿਤਃ ਪਿਤਾ
ਜਦ ਪਿਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਓਟ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮृਗਸ਼ੀਲਾ ਹਿ ਰਾਜਾਨੋ ਵਿਨष੍ਟਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਨ-ਪ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਦਯਾ ਵਰਾ ਮृਗੇ ਰੀਜ੍ਞਾਂ ਧਰ੍ਮਿਣਾਮਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਦਇਆ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਂ ਤਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਨृਪੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਪਰ੍ਯ੍ਯਟਿष੍ਯੇ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਕਣ੍ਟਕਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਕੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਘੁੰਮਾਂਗਾ।
ਸ਼੍ਵਾਪਦੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦਸ੍ਯੁਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਮਹੀਭृਤਾ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏ।