ਵ੍ਯਾਜੇਨਾਪਿ ਮੁਨੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਮੁਪੋषਿਤਾਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਝੂਠੀ ਹੀ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਸੇਵਨਾਲ੍ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਾਯਾਨ੍ਤਿ ਹਰਿਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾ ਕੇ ਲੋਕ ਹਰਿ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤ ਹਿ ਨਰਕਾਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਨਰਕ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯੁਪਵਾਸਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ,
ਸਮੁਪੋष੍ਯ ਦਿਨਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਹਰਿਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨੇਤ੍ਰਹੀਨਃ ਕਰ੍ਣਹੀਨਃ ਸਂਧ੍ਯਾਹੀਨੋ ਦ੍ਵਿਜੋ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਰੀਤ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋਵੇ,
ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਾਮਸ੍ਤ੍ਵਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਲ੍ਲੋਕਪਾਲਤ੍ਵਮੀਦृਸ਼ਮ੍
ਕਾਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਾਰੋ ਨਿਯੋਗੀ ਤੁ ਨਿਯੋਗੇ ਯਸ੍ਤੁ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਨਿਯੁਕਤੀ 'ਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਮੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਨਾਰਦੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਯਮ ਜੀ ਨਾਰਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ,
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਮਾਸੀਨਂ ਮੂਰ੍ਤਾਮੂਰਤਜਨਾਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ।
ਸ੍ਵਭਵਂ ਭੂਤਨਿਲਯਮੋਙ੍ਕਾਰਾਖ੍ਯਮਕਲ੍ਮषਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜੋ ਓਂਕਾਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਵਭਾਵ ਹੈ।
ਉਪਾਸ੍ਯਮਾਨਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਲੋਕਪਾਲੈਰ੍ਦਿਗੀਸ਼੍ਵਰੈਃ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਯ ਨਦੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸਰੋਵਰੈਃ
ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੱਲੋਂ,
ਵਾਪੀਕੂਪਤਡਾਗਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤੈਃ
ਕੁਆਂ, ਬਾਵੜੀਆਂ, ਤਲਾਬਾਂ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲੋਂ।
ਕਲਾਕਾष੍ਠਾਨਿਮੇषੈਸ਼੍ਚ ऋਤੁਭਿਸ਼੍ਚਾਯਨੈਰ੍ਯੁਗੈਃ
ਕਲਾ, ਕਾਠਾ, ਨਿਮੇਸ਼, ਰੁੱਤਾਂ, ਅਯਨ, ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ,
ऋਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਕਰਣੈਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੇਂਦੁਸਂਕ੍ਸ਼ਯੈਃ
ਤਾਰਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਜੋੜ, ਕਰਣ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਘਟਨ ਵਾਂਗ,
ਸਤ੍ਯਾਨृਤੈਸ਼੍ਚ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਧਰ੍ਮਪਾਵਕਃ
ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਅੱਗ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਰਜਸਾ ਚੈਵ ਤਮਸਾ ਚ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਸੱਤ, ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹਾ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਾਯੁਨਾ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮੂਰ੍ਤੈਰਾਤਙ੍ਕਨਾਮਭਿਃ
ਹਵਾ, ਬਲਗਮ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ,
ਅਨੁਕ੍ਤੈਰਪਿ ਭੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਂਵृਤੋ ਲੋਕਕृਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਅਤੇ ਉਹ ਅਣਕਹੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਆਪ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ऽਵਿਸ਼ਤ੍ਸੌਰਿਃ ਸਵ੍ਰੀਡੇਵ ਵਧੂਰ੍ਯਥਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਸੌਰੀ ਲਜਜਤ ਭਰੀ ਵਧੂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਰਮੀਂ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।
ਤੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਯਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਕਾਯਸ੍ਥਂ ਸਨਾਰਦਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਹਿ ਲੋਕਕਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦੇਵਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਦੇਵ ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਸੀ।
ਸੋ ऽਯਮਭ੍ਯਾਗਤਃ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਇਹ ਆਇਆ ਹੈ—ਕਿਸ ਲਈ ਆਇਆ, ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਭਲਾਈ ਲਿਆ ਕੇ?
ਲੇਖਕਃ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੈਨ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਲੇਖਕ ਆ ਗਿਆ, ਵੱਡੀ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।
ਯਨ੍ਨ ਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰੁਨ੍ਤ ਵਾਪਿ ਤਦਿਹੈਵ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਪਪਾਤਾਗ੍ਰਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਰਵਿਨਨ੍ਦਨਃ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਝੁਕ ਕੇ ਪੈ ਗਿਆ।
ਪਰਿਭੂਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਯਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਪਟਃ ਕृਤਃ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਲਿਖਿਆ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਸ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਬਭੂਵ ਦ੍ਵਿਜਸਂਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਯੋਰ੍ऽਥਂ ਰੋਦਯਤੇ ਲੋਕਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜ ਗਮਾਨ੍
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਨੂੰ ਧਨ ਲਈ ਰੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ,