ਸਮੁਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੋ ऽਯਂ ਤृਤੀਯੋ ਮਧ੍ਯਮੇ ਦਲੇ
ਇਹ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਥਾ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਨ੍ਤਰਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਤਥਾਮ੍
ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੇ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਵਿष੍ਯਾਣਾਂ ਮਨੂਨਾਂ ਚ ਚਰਿਤਂ ਹਿ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ ਤਤਃ ਕਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਾਥਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨੋਮਯਪੁਰਾਖ੍ਯਾਨਂ ਲਯਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ੍ਤਤਃ
ਮਨੋਮਯਪੁਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੁਦਰਤੀ ਲੈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਗੁਣਸਂਬਨ੍ਧਾਜ੍ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਗਤਿਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਵਯਵ੍ਯਤਿਰੇਕਾਭ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਣਨਂ ਹਿ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਰਾਹੀਂ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਕਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਯਚ੍ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਰਾਣਂ ਯੇਨ ਵਠ੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਸਸ਼ਰ੍ਯੇਣ ਮੁਨਿਨਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਮਾਨਦ
ਪਾਰਾਸ਼ਰਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਲੋਕੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਚਕਾਸ਼ਿਰੇ
ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।
ਮਯਾਚੇਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਵਸਿष੍ਟਾਯ ਪੁਰੋਦਿਤਮ੍
ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਸੋ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤਤਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਮੁਖੋਦ੍ਗਤਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪ੍ਰਭੰਜਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਯ ਇਦਂ ਕੀਰ੍ਤਯੇਦ੍ਵਤ੍ਸ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਲਿਖਿਤ੍ਵੈਤਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸਿਂਹਾਸਨਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਲਿਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ।
ਸ ਯਾਦਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਲੋਕਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤੁ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਚ੍ਛ੍ਰੋਤਵ੍ਯਾਨਿ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਪੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਥਯੇਦ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਨੇਹ ਭੂਯਃ ਸ ਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਇਥੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਤਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਨੀਯਂ ਹਿ ਪੁਰਾਣਫਲਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਸਦਾ ਅਮਲ ਕਰੇ।
ਦੇਯਂ ਕਦਾਪਿ ਸਾਧੂਨਾਂ ਦ੍ਵੇषਿਣੇ ਨ ਸ਼ਠਾਯ ਚ
ਇਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਚਲਾਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰ੍ਮਤ੍ਸਰਾਯ ਸ਼ੁਚਯੇ ਦੇਯਂ ਸਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਯ ਚ
ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੋਹ-ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੱਚੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤ ਹਨ।
ਮਰੂਚਯੇ ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਰੂਚੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਮਤੋ ਮਹ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵਿਧਾਨਂ ਚ ਪੂਜਾਦੇਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਦ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਤਿਥੀਸ਼ਾਨੁਕ੍ਰਮਾਦੇਵ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਵਿਧਾਯਕਮ੍
ਤਿਥੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸਮਗ੍ਰਂ ਵੈ ਤਦਾ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਸਤਿ
ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਵਿਦ੍ਧੈਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸਰ੍ਵਦਾ ਬੁਧੈਃ
ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ, ਭਾਵ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਸਦਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਪਾਤਪ੍ਰਸ਼ਮਨੀ ਕਲਿਦੁष੍ਕृਤਹਾਰਿਣੀ
ਇਹ ਸਭ ਉਤਪਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਾ ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਚ ਲੋਕਦ੍ਵਯਮੁਖਾਵਹਾ
ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਦ੍ਯਾਰ੍ਧ੍ਯਪੁष੍ਪਧੂਪੈਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਭੋਜਨੈਃ
ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਕਪੜੇ, ਗਹਨੇ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ,