ਭਵਨਾਨਿ ਸੁਰੇਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਦ੍ਯੋਤਨਂ ਤਥਾ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਿਰ੍ਯੁਗਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਅਤੇ ਹਰ ਯੁਗ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਰਕਾਸੁਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਨਙ੍ਗਦੇਹਦਾਹਸ਼੍ਚ ਰਤਿਸ਼ੋਕਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਅਨੰਗ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਲਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਰਤੀ ਦਾ ਦੁਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀऋषਿਸਂਵਾਦਸ੍ਤਥੈਰੋਦ੍ਵਾਹਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਰਕਸ੍ਯ ਵਧੋ ਘੋਰੋ ਨਰਸਿਂਹੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਤਾਰਕਾ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਵਧ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਥੋਭਯਮੁਖੀਦਾਨਂ ਦਾਨਂ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਸ੍ਯ ਚ
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧੋਤ੍ਪਾਤਕਥਨਂ ਗ੍ਰਹਣਾਨ੍ਤਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਾਰਾਹਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਵਾਮਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰਾਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸੁਰਵਿਮਰ੍ਦਸ਼੍ਚ ਵਾਸ੍ਤੁਵਿਦ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਵਾਸਤੁ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਣ੍ਡਪਾਨ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲਕੜ ਅਤੇ ਮੰਡਪਾਂ ਦੇ ਲਕੜ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪੁਰਾਣੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਯਾਤਿ ਭਵਨਂ ਹਰੇਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਿषੁਵੇ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਵਿਸ਼ੁਵ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰੁਡਾਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪृष੍ਟੋ ਭਗਵਾਨ੍ਗਰੁਡਾਸਨਃ
ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਗਰੁੜ-ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰਾਣੋਪਕ੍ਰਮਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਸ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਪੂਜਾ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਵਵ੍ਯੂਹਾਰ੍ਚਨਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਯੋਗਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਮਸਾਹਸ੍ਰਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਯੋਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ।
ਮਾਲਾਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਚਾਥ ਗਣਪੂਜਾ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਮਾਲਾ-ਮੰਤਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪੂਜਾ।
ਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਚਾ ਪਞ੍ਚਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਚਾ ਚਕ੍ਰਾਰ੍ਚਾ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਚੱਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ।
ਪੂਜਾ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀ ਚਾਤਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਰੋਪਣਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਫਿਰ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਪृਥਕ੍ਪੂਜਾ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ।
ਦ੍ਵੀਪੇਸ਼ਨਰਕਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸੂਰ੍ਯਵ੍ਯੂਹਸ਼੍ਚ ਜ੍ਯੋਤਿषਮ੍
ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਨਰਕ ਦੀ ਕਥਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼।
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਥ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਗਯਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਗਯਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾ।
ਪਿਤ੍ਰਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਰ੍ਣਧਰ੍ਮਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸਮਰ੍ਪਣਮ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਧਰਮ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ।
ਜਨਨਾਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ੌਚਂ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰਤੋਕ੍ਤਯਃ
ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ।
ਰਾਮਾਯਣਂ ਹਰੇਰ੍ਵਂਸ਼ੋ ਭਾਰਤਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਤਤਃ
ਰਾਮਾਯਣ, ਹਰੀ ਦਾ ਵੰਸ਼, ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਨਾਮਕ ਕਥਾ।
ਰੋਗਘ੍ਨਂ ਕਵਚਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗਾਰੁਡਂ ਤ੍ਰੈਪੁਰੋ ਮਨੁਃ
ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਵਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਕਵਚ, ਗਰੁੜ, ਤ੍ਰੈਪੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁ।
ਓषਘੀਨਾਮ ਕਥਨਂ ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਕਰਣੋਹਨਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਗਿਆਨ।