ਭृਗੁਸ਼ਾਪਸ੍ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦਸ਼ਧਾ ਜਨ੍ਮਨੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦਸ ਰੂਪ ਧਰਤੀ 'ਤੇ,
ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਸ੍ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੁਰਾਣਪਰਿਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਫਿਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ,
ਕृष੍ਣਾष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਰੋਹਿਣੀਚਨ੍ਦ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਹਿਣੀਚੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸੌਭਾਗ੍ਯਸ਼ਯਨਂ ਤਦ੍ਵਦਗਸ੍ਤ੍ਯਵ੍ਰਤਮੇਵ ਚ
ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਸ਼ਯਨ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ।
ਤਥੈਵਾਨਂ ਦਕਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਤਂ ਸਾਰਸ੍ਵਤਂ ਪੁਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸਵਤ ਵਰਤ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭੀਮਾਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤਦ੍ਵਦਨਙ੍ਗਸ਼ਯਨਂ ਤਥਾ
ਭੀਮ ਨਾਮ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਨੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮੀਸਪ੍ਤਕਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਸ਼ੋਕਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਸੱਤ ਸਪਤਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੋਕ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਸ੍ਵਰੂਪਕਥਨਂ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ
ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ਨਪਨਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਭੂਤਿਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦ੍ਵੀਪਲੋਕਾਨੁਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਦੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਵਨਾਨਿ ਸੁਰੇਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਦ੍ਯੋਤਨਂ ਤਥਾ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਿਰ੍ਯੁਗਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਅਤੇ ਹਰ ਯੁਗ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਰਕਾਸੁਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਨਙ੍ਗਦੇਹਦਾਹਸ਼੍ਚ ਰਤਿਸ਼ੋਕਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਅਨੰਗ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਲਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਰਤੀ ਦਾ ਦੁਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀऋषਿਸਂਵਾਦਸ੍ਤਥੈਰੋਦ੍ਵਾਹਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਰਕਸ੍ਯ ਵਧੋ ਘੋਰੋ ਨਰਸਿਂਹੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਤਾਰਕਾ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਵਧ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਥੋਭਯਮੁਖੀਦਾਨਂ ਦਾਨਂ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਸ੍ਯ ਚ
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧੋਤ੍ਪਾਤਕਥਨਂ ਗ੍ਰਹਣਾਨ੍ਤਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਾਰਾਹਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਵਾਮਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰਾਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸੁਰਵਿਮਰ੍ਦਸ਼੍ਚ ਵਾਸ੍ਤੁਵਿਦ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਵਾਸਤੁ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਣ੍ਡਪਾਨ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲਕੜ ਅਤੇ ਮੰਡਪਾਂ ਦੇ ਲਕੜ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪੁਰਾਣੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਯਾਤਿ ਭਵਨਂ ਹਰੇਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਿषੁਵੇ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਵਿਸ਼ੁਵ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰੁਡਾਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪृष੍ਟੋ ਭਗਵਾਨ੍ਗਰੁਡਾਸਨਃ
ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਗਰੁੜ-ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰਾਣੋਪਕ੍ਰਮਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਸ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਪੂਜਾ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਵਵ੍ਯੂਹਾਰ੍ਚਨਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਯੋਗਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਮਸਾਹਸ੍ਰਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਯੋਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ।
ਮਾਲਾਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਚਾਥ ਗਣਪੂਜਾ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਮਾਲਾ-ਮੰਤਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪੂਜਾ।