ਚਤੁष੍ਪਦੀ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਰਿਣੀ
ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪਦਵੀ, ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍षਟ੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਵੀषੁਸਾਹਸ੍ਰਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛੇ, ਚਾਰ, ਦੋ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਨॄਣਾਂ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟਗਤਿਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੋ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯਾ ਯਨੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਭੂਤਲੇ
ਜਿੱਥੇ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ,
ਉਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਾਸੁਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਉਪਪਤੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਉਪਪਤੀ ਵੀ,
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ੋ ਵੈਸ਼੍ਯਰਾਜ੍ਯਾਭਿਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ,
ਪਿਤृਵਂਸ਼ਾਨੁਕਥਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਕਾਲਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਕਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ,
ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਸੋਮਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਯਯਾਤਿਚਰਿਤਂ ਤਥਾ
ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ,
ਭृਗੁਸ਼ਾਪਸ੍ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦਸ਼ਧਾ ਜਨ੍ਮਨੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦਸ ਰੂਪ ਧਰਤੀ 'ਤੇ,
ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਸ੍ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੁਰਾਣਪਰਿਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਫਿਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ,
ਕृष੍ਣਾष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਰੋਹਿਣੀਚਨ੍ਦ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਹਿਣੀਚੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸੌਭਾਗ੍ਯਸ਼ਯਨਂ ਤਦ੍ਵਦਗਸ੍ਤ੍ਯਵ੍ਰਤਮੇਵ ਚ
ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਸ਼ਯਨ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ।
ਤਥੈਵਾਨਂ ਦਕਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਤਂ ਸਾਰਸ੍ਵਤਂ ਪੁਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸਵਤ ਵਰਤ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭੀਮਾਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤਦ੍ਵਦਨਙ੍ਗਸ਼ਯਨਂ ਤਥਾ
ਭੀਮ ਨਾਮ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਨੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮੀਸਪ੍ਤਕਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਸ਼ੋਕਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਸੱਤ ਸਪਤਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੋਕ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਸ੍ਵਰੂਪਕਥਨਂ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ
ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ਨਪਨਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਭੂਤਿਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦ੍ਵੀਪਲੋਕਾਨੁਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਦੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਵਨਾਨਿ ਸੁਰੇਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਦ੍ਯੋਤਨਂ ਤਥਾ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਿਰ੍ਯੁਗਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਅਤੇ ਹਰ ਯੁਗ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਰਕਾਸੁਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਨਙ੍ਗਦੇਹਦਾਹਸ਼੍ਚ ਰਤਿਸ਼ੋਕਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਅਨੰਗ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਲਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਰਤੀ ਦਾ ਦੁਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀऋषਿਸਂਵਾਦਸ੍ਤਥੈਰੋਦ੍ਵਾਹਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਰਕਸ੍ਯ ਵਧੋ ਘੋਰੋ ਨਰਸਿਂਹੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਤਾਰਕਾ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਵਧ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਥੋਭਯਮੁਖੀਦਾਨਂ ਦਾਨਂ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਸ੍ਯ ਚ
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧੋਤ੍ਪਾਤਕਥਨਂ ਗ੍ਰਹਣਾਨ੍ਤਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਾਰਾਹਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਵਾਮਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰਾਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।