ਉਤ੍ਤਰੇ ऽਸ੍ਯਾ ਵਿਭਾਗੇ ਤੁ ਪੁਰਾ ਗੀਤੈਸ਼੍ਵਰੀ ਤਤਃ
ਇਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਈ ਗਈ ਸੀ,
ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚ ਪृਥਕ੍ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਦੱਸੀ ਗਈ,
ਅਤਃ ਪਰਂ ਭਾਗਵਤੀਸਂਹਿਤਾਰ੍ਥ ਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਤੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ,
ਪਾਦऽਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ,
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਤੁ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ,
ਤृਤੀਯੇ ਵੈਸ਼੍ਯਜਾਤੀਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਰੁਕ੍ਤਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾ
ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਵੈਸ਼ ਜਾਤੀ ਦੀ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇ ऽਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪਾਦੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰੁਦਾਹृਤਾ
ਚੌਥੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਚਾਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਮੇ ऽਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤਃ ਪਾਦੇ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਂਕਰਜੋਦਿਤਾ
ਪੰਜਵੇਂ ਪੈਰ ਵਿੱਚ, ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਚਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇषਾ ਪਞ੍ਚਪਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸਂਹਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮুনি, ਦੂਜੀ ਸੰਹਿਤਾ ਪੰਜ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
षੋਢਾ षਟ੍ਕਰ੍ਮਸਿਰ੍ਦ੍ਧਿ ਬੋਧਯਨ੍ਤੀ ਚ ਕਾਮਿਨਾਮ੍
ਇਹ ਛੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁष੍ਪਦੀ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਰਿਣੀ
ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪਦਵੀ, ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍षਟ੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਵੀषੁਸਾਹਸ੍ਰਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛੇ, ਚਾਰ, ਦੋ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਨॄਣਾਂ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟਗਤਿਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੋ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯਾ ਯਨੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਭੂਤਲੇ
ਜਿੱਥੇ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ,
ਉਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਾਸੁਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਉਪਪਤੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਉਪਪਤੀ ਵੀ,
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ੋ ਵੈਸ਼੍ਯਰਾਜ੍ਯਾਭਿਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ,
ਪਿਤृਵਂਸ਼ਾਨੁਕਥਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਕਾਲਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਕਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ,
ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਸੋਮਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਯਯਾਤਿਚਰਿਤਂ ਤਥਾ
ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ,
ਭृਗੁਸ਼ਾਪਸ੍ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦਸ਼ਧਾ ਜਨ੍ਮਨੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦਸ ਰੂਪ ਧਰਤੀ 'ਤੇ,
ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਸ੍ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੁਰਾਣਪਰਿਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਫਿਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ,
ਕृष੍ਣਾष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਰੋਹਿਣੀਚਨ੍ਦ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਹਿਣੀਚੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸੌਭਾਗ੍ਯਸ਼ਯਨਂ ਤਦ੍ਵਦਗਸ੍ਤ੍ਯਵ੍ਰਤਮੇਵ ਚ
ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਸ਼ਯਨ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ।
ਤਥੈਵਾਨਂ ਦਕਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਤਂ ਸਾਰਸ੍ਵਤਂ ਪੁਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸਵਤ ਵਰਤ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭੀਮਾਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤਦ੍ਵਦਨਙ੍ਗਸ਼ਯਨਂ ਤਥਾ
ਭੀਮ ਨਾਮ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਨੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮੀਸਪ੍ਤਕਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਸ਼ੋਕਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਸੱਤ ਸਪਤਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੋਕ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਸ੍ਵਰੂਪਕਥਨਂ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ
ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ਨਪਨਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਭੂਤਿਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦ੍ਵੀਪਲੋਕਾਨੁਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਦੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।