ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਬਲਿਸਂਵਾਦੇ ਸੁਤਲੇ ਹਰਿਸ਼ਂਸਨਮ੍
ਸੁਤਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਤੇ ਬਲੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ृਣ੍ਣਤੋ ऽਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਭਾਗਂ ਬਹਦ੍ਵਾਮਨਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲਾ ਭਾਗ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਵਾਮਨ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤਸ੍ਰਃ ਸਂਹਿਤਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਪृਥਕ੍ ਸਾਹਸ੍ਰਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਭਾਗਵਤ੍ਯਾਂ ਜਗਨ੍ਮਾਤੁਖਤਾਰਕਥਾਦ੍ਭੁਤਾ
ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਮਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਜੋਬੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਗਾਣੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਚ ਮਹੇਸ਼ਿਤੁਃ
ਗਣੇਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨਾਰਦਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਇਹ ਸਭ ਪੁਲਸਤ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ਤੁ ਲਬ੍ਧਵਾਂਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ ਤਚ੍ਛਿष੍ਯੋ ਰੋਮਹਰ੍षਣਃ
ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਏਵਂ ਪਰਂਪਰਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵਾਮਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣਾ ਚੰਗੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਲਿਖਿਤ੍ਵੈਤਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਯਃ ਸ਼ਰਦ੍ਵਿषੁਵੇਰ੍ऽਪਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਲਿਖ ਕੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੰਕਰਾਂਤ ਵੇਲੇ ਇਸਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਨਰਕਾਨ੍ਨਯੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪਿਤॄਨ੍ਸ੍ਵਕਾਨ੍ ਦੇਹਾਨ੍ਤੇ ਭੁਕ੍ਤਭੋਗੋ ऽਸੌ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਲ੍ਪਾਨੁਚਰਿਤਂ ਯਤ੍ਰ ਕੂਰ੍ਮਵਪੁਰ੍ਹਰਿਃ
ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਨੇ ਕਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਖਮੀ ਸੰਬੰਧੀ ਕਥਾਵਾਂ ਕਰਮ ਕੀਤੇ,
ਇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਪ੍ਰਾਹਰ੍षਿਭ੍ਯੋ ਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇੰਦਰਦੁਯੁਮਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ,
ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਃ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਾ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ,
ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਵਿਭਾਗੇ ਤੁ ਪੁਰਾਣੋਪਕ੍ਰਮਃ ਪੁਰਾ
ਉਥੇ, ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ,
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਕਥਾ ਜਗਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਉਸ ਵਿਚ ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,
ਤਤਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼ਾਙ੍ਕਰਂ ਚਰਿਤਂ ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ,
ਭृਗੁਵਂਸ਼ਸਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਚ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੀ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਦਕ੍ਸ਼ਸृष੍ਟਿਕਥਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਸ਼੍ਯਪਾਨ੍ਵਯਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,
ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਕृष੍ਣਸਂਵਾਦੋ ਵ੍ਯਾਸਪਾਣ੍ਡਵਸਂਕਥਾ
ਮਾਰਤੰਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਉਤ੍ਤਰੇ ऽਸ੍ਯਾ ਵਿਭਾਗੇ ਤੁ ਪੁਰਾ ਗੀਤੈਸ਼੍ਵਰੀ ਤਤਃ
ਇਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਈ ਗਈ ਸੀ,
ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚ ਪृਥਕ੍ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਦੱਸੀ ਗਈ,
ਅਤਃ ਪਰਂ ਭਾਗਵਤੀਸਂਹਿਤਾਰ੍ਥ ਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਤੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ,
ਪਾਦऽਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ,
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਤੁ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ,
ਤृਤੀਯੇ ਵੈਸ਼੍ਯਜਾਤੀਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਰੁਕ੍ਤਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾ
ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਵੈਸ਼ ਜਾਤੀ ਦੀ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇ ऽਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪਾਦੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰੁਦਾਹृਤਾ
ਚੌਥੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਚਾਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਮੇ ऽਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤਃ ਪਾਦੇ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਂਕਰਜੋਦਿਤਾ
ਪੰਜਵੇਂ ਪੈਰ ਵਿੱਚ, ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਚਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇषਾ ਪਞ੍ਚਪਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸਂਹਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮুনি, ਦੂਜੀ ਸੰਹਿਤਾ ਪੰਜ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
षੋਢਾ षਟ੍ਕਰ੍ਮਸਿਰ੍ਦ੍ਧਿ ਬੋਧਯਨ੍ਤੀ ਚ ਕਾਮਿਨਾਮ੍
ਇਹ ਛੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ।