ਭਾਗਦ੍ਵਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਕ੍ਤृਸ਼੍ਰੋਤृਸ਼ੁਭਾਵਹਮ੍
ਇਹ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕismet ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਪਾਲਮੋਚਨਾਖ੍ਯਾਨਂ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਵਿਹਿਂਸਨਮ੍
ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਾਰਾਯਣਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਦੇਵਾਸੁਰਾਹਵਃ
ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਤੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਾਮ੍ਯਵ੍ਰਤਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼੍ਰੀਦੁਰ੍ਗਾਚਰਿਤਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਵਿੱਤਰ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਤੁਲਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਜਨ੍ਮਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਸਤੀਆ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕੌਸ਼ਿਕ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਕੁਮਾਰਚਰਿਤਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕਰਤਬ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਬਾਲਿਚਰਿਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦਰਜਾਯਾਃ ਕਥਾਦ੍ਭੁਤਾ
ਫਿਰ ਜਾਬਾਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਅਰਜਾ ਦੀ ਅਜੋਬੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਰੁਤਾਂ ਜਨ੍ਮਕਥਨਂ ਬਲੇਸ਼੍ਚ ਚਰਿਤਂ ਤਤਃ
ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਫਿਰ ਬਲੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ऽਥ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼੍ਰੀਦਾਮਚਰਿਤਂ ਤਤਃ
ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ-ਪੁਰਖ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀਦਾਮਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਬਲਿਸਂਵਾਦੇ ਸੁਤਲੇ ਹਰਿਸ਼ਂਸਨਮ੍
ਸੁਤਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਤੇ ਬਲੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ृਣ੍ਣਤੋ ऽਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਭਾਗਂ ਬਹਦ੍ਵਾਮਨਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲਾ ਭਾਗ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਵਾਮਨ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤਸ੍ਰਃ ਸਂਹਿਤਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਪृਥਕ੍ ਸਾਹਸ੍ਰਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਭਾਗਵਤ੍ਯਾਂ ਜਗਨ੍ਮਾਤੁਖਤਾਰਕਥਾਦ੍ਭੁਤਾ
ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਮਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਜੋਬੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਗਾਣੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਚ ਮਹੇਸ਼ਿਤੁਃ
ਗਣੇਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨਾਰਦਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਇਹ ਸਭ ਪੁਲਸਤ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ਤੁ ਲਬ੍ਧਵਾਂਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ ਤਚ੍ਛਿष੍ਯੋ ਰੋਮਹਰ੍षਣਃ
ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਏਵਂ ਪਰਂਪਰਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵਾਮਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣਾ ਚੰਗੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਲਿਖਿਤ੍ਵੈਤਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਯਃ ਸ਼ਰਦ੍ਵਿषੁਵੇਰ੍ऽਪਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਲਿਖ ਕੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੰਕਰਾਂਤ ਵੇਲੇ ਇਸਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਨਰਕਾਨ੍ਨਯੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪਿਤॄਨ੍ਸ੍ਵਕਾਨ੍ ਦੇਹਾਨ੍ਤੇ ਭੁਕ੍ਤਭੋਗੋ ऽਸੌ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਲ੍ਪਾਨੁਚਰਿਤਂ ਯਤ੍ਰ ਕੂਰ੍ਮਵਪੁਰ੍ਹਰਿਃ
ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਨੇ ਕਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਖਮੀ ਸੰਬੰਧੀ ਕਥਾਵਾਂ ਕਰਮ ਕੀਤੇ,
ਇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਪ੍ਰਾਹਰ੍षਿਭ੍ਯੋ ਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇੰਦਰਦੁਯੁਮਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ,
ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਃ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਾ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ,
ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਵਿਭਾਗੇ ਤੁ ਪੁਰਾਣੋਪਕ੍ਰਮਃ ਪੁਰਾ
ਉਥੇ, ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ,
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਕਥਾ ਜਗਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਉਸ ਵਿਚ ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,
ਤਤਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼ਾਙ੍ਕਰਂ ਚਰਿਤਂ ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ,
ਭृਗੁਵਂਸ਼ਸਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਚ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੀ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਦਕ੍ਸ਼ਸृष੍ਟਿਕਥਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਸ਼੍ਯਪਾਨ੍ਵਯਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,
ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਕृष੍ਣਸਂਵਾਦੋ ਵ੍ਯਾਸਪਾਣ੍ਡਵਸਂਕਥਾ
ਮਾਰਤੰਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,