ਸ੍ਥਾਣੁਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਯ ਭਗਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮੁਪਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸਥਾਣੁ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਸਿਖਾਈ।
ਕਰ੍ਂਮਸਿਦ੍ਧੇਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ऋषਿਵਂਸ਼ਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿਧੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇੱਥੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਛਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਾ ਤਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਚ ਮਤਙ੍ਗਿਨੀ
ਚਤ੍ਰਾਨੰਦਾ, ਸ਼ਾਂਤਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਤੰਗਿਨੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਾਦਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾਦਿਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਇੰਦਰেশਵਰ ਆਦਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚਰਿਤਂ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਮਨ੍ਦਿਰਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸਚ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਾਤਿਭੇਦਪ੍ਰਕਥਨਂ ਸ੍ਮृਤਿਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਫਰਕ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਤਤਃ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਧਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਪਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜਾਯਾਃ ਸਚ੍ਛਿਦ੍ਰਕਥਨਂ ਤਤਃ
ਤਪ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਛੇਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਕਸ੍ਯ ਵਧੋਪਾਯੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਚਾਮਹਿਮਾ ਤਥਾ
ਭਾਰਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਢੰਗ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਚਾਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਰਸ੍ਯ ਤਾਣ੍ਡਵਂ ਨृਤ੍ਯਂ ਰਾਮਨਾਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਹਰ ਦਾ ਤਾਂਡਵ ਨ੍ਰਿਤਯ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇੱਥੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀਜਨ੍ਮਚਰਿਤਂ ਤਾਰਕਸ੍ਯ ਵਧੋ ऽਦ੍ਭੁਤਃ
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਤਾਰਕਾ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਵਧ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਸਮਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਭੂषਣਮ੍
ਦਕਸ਼ ਯਜਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਿਕਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਸ਼ਰ੍ਮਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਸੁਣਨ ਆਦਿ ਦੇ ਪੁੰਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਗੋਕਰ੍ਣਮਹਿਮਾ ਤਤਃ
ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਕਰਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੋਮਵਾਰਵ੍ਰਤਂ ਚਾਪਿ ਸੀਮਨ੍ਤਿਨ੍ਯਾਃ ਕਥਾਨਕਮ੍
ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸੀਮੰਤਿਨੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਵਰ੍ਮਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ੋ ਭਦ੍ਰਾਯੂਦ੍ਵਾਹਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚੋਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਅਤੇ ਭਦਰਾਯੂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬਰਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਚੈਵ ਉਮਾਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਸ਼ਬਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਿਕਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡੋ ऽਯਮੀਰਿਤਃ
ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਭਾਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਨਾਰਦਯੋਰ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਵਾਦਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਚਰਿਤ੍ਰਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨਮ੍
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚਲਣ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬੁਧਸ੍ਯ ਚ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨ੍ਯੋਰ੍ਲੋਕਾਪ੍ਤਿਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮਣਃ
ਬੁਧ, ਇੰਦਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਰਮਾ ਵਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧਵਤ੍ਯਲਕਾਪੁਰ੍ਯੋਰੀਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਗੰਧਵਤੀ ਅਤੇ ਅਲਕਾ ਪੁਰੀਆਂ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਮ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯਾਪਿ ਤਪੋਲੋਕਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਟਪੋਲੋਕ, ਮੇਰਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਗਸ੍ਤ੍ਯਸਮਾਲਾਪੋ ਮਣਿਕਰ੍ਣੀਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦਾ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਮਣਿਕਰਨੀਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਚ ਭੈਰਵਾਵਿਰ੍ਭਵਸ੍ਤਤਃ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੈਰਵ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਲਾਵਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸਦਾਚਾਰਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਫਿਰ ਕਲਾਵਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਯਾਕृਤ੍ਯਵਿਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ੋ ਹ੍ਯਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਿਵੋਦਾਸਕਥਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਕਾਸ਼ਿਕਾਵਰ੍ਣਨਂ ਤਤਃ
ਦਿਵੋਦਾਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋ ऽਥ ਦਿਵੋਦਾਸਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿਵੋਦਾਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।