ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਾਰ੍ਚਨਫਲਂ ਤੁਲਸੀਦਲਜਂ ਫਲਮ੍
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ, ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਖਣ੍ਡੈਕਾਦਸ਼ੀਪੁਣ੍ਯਂ ਤਥਾ ਜਾਗਰਣਸ੍ਯ ਚ
ਅਟੱਲ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਾਦਿਪੁਣ੍ਯਕਥਨਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਥੁਰਾਭਵਮ੍
ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਵਨਾਨਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਵਜ੍ਰਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਸਂਵਾਦ ਅਨ੍ਤਰ੍ਲੀਲਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਮ੍
ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਡਿਲਯਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਖ੍ਯਾਨਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਦਸ਼ਾਧ੍ਯਾਯੈਰ੍ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍
ਇਹ ਦਸ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਲਦਾ ਨਾਦਿਵਿਧਯਃ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾਨਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਾਮਾਖਿਆ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਯਤृਤੀਯਾਦੇਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕਸ਼ਯ ਤ੍ਰਿਤੀਯਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਸੁਰਾਪਾਪਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਤਥਾਧਾਰਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਸੁਰਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਆਧਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਵृष੍ਟੇਰੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਿਲੋਦਾਸਰਯੂਯੁਤਿਃ
ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਤਿਲ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਸਰਯੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਂ ਚ ਦੁਗ੍ਧੋਦਂ ਗੁਰੁਕੁਣ੍ਡਾਦਿਪਞ੍ਚਕਮ੍
ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਦੁੱਧ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕੁੰਡ ਆਦਿ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਗਯਾਕੂਪਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਘਵਿਨਿਵਰ੍ਤਕਮ੍
ਗਯਾ ਦੇ ਕੁਏ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਅਜਿਤਾਦਿ ਮਾਨਸਾਦਿਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਗਦਿਤਾਨਿ ਚ
ਅਜਿਤ ਤੇ ਮਾਨਸ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡਂ ਮਰੀਚੇ ਸ਼ृਣੁ ਪੁਣ੍ਯਦਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰੀਚੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ।
ਗਾਲਵਸ੍ਯ ਤਪਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਤਤਃ
ਗਾਲਵ ਦੀ ਤਪस्या ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵੇਤਾਲਤੀਰ੍ਥਮਹਿਮਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਾਦਿਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਵੇਤਾਲ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਹਨੁਮਤ੍ਕੁਣ੍ਡਮਹਿਮਾਗਸ੍ਤ੍ਯਤੀਰ੍ਥਭਵਂ ਫਲਮ੍
ਹਨੁਮਤ ਕੁੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਙ੍ਖਾਦਿਤੀਰ੍ਥਮਹਿਮਾ ਤਥਾ ਸਾਧ੍ਯਾਮृਤਾਦਿਜਃ
ਸ਼ੰਖ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ ਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਕਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਗਾਇਤਰੀ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯਾਤ੍ਰਾਵਿਧਾਨਕਥਨਂ ਸੇਤੈ ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਸੇਤੂ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਣੁਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਯ ਭਗਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮੁਪਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸਥਾਣੁ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਸਿਖਾਈ।
ਕਰ੍ਂਮਸਿਦ੍ਧੇਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ऋषਿਵਂਸ਼ਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿਧੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇੱਥੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਛਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਾ ਤਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਚ ਮਤਙ੍ਗਿਨੀ
ਚਤ੍ਰਾਨੰਦਾ, ਸ਼ਾਂਤਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਤੰਗਿਨੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਾਦਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾਦਿਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਇੰਦਰেশਵਰ ਆਦਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚਰਿਤਂ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਮਨ੍ਦਿਰਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸਚ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਾਤਿਭੇਦਪ੍ਰਕਥਨਂ ਸ੍ਮृਤਿਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਫਰਕ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਤਤਃ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਧਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਪਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜਾਯਾਃ ਸਚ੍ਛਿਦ੍ਰਕਥਨਂ ਤਤਃ
ਤਪ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਛੇਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਕਸ੍ਯ ਵਧੋਪਾਯੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਚਾਮਹਿਮਾ ਤਥਾ
ਭਾਰਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਢੰਗ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਚਾਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।