ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਨਨ੍ਦੀਸ਼ਸਂਵਾਦਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਮੁਨੇ
ਮੁਨਿਸ਼ਰੋ, ਫਿਰ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਤੇ ਨੰਦੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਵਿਧਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਵਪੂਜਾ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਤਂ ਤ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਤਤੋ ऽਘੋਰਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਅਘੋਰ ਦੀ ਸਤਕਿਰਤੀ।
ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਸ੍ਯ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਯ ਚ
ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ।
ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਹਿ ਨਿਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸੂਚਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਰੁਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਫਆਲ੍ਗੁਨ੍ਯਾਂ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ
ਫਾਲਗੁਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਯਃ ਪਟੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਲੈਙ੍ਗਂ ਪਾਪਾਪਹਂ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਲਿਙ੍ਗਾਨੁਕ੍ਰਮਣੀਮੇਤਾਂ ਪਠੇਦ੍ਯਃ ਸ਼ृਣੁਯਾਤ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਜਾਯਤਾਂ ਗਿਰਿਜਾਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਭਾਗਦ੍ਵਯਯੁਤਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਿष੍ਣੁਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸੂਚਕਮ੍
ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ,
ਨਿਬਬਨ੍ਧ ਪੁਰਾਣੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕੇ
ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਦੌ ਸ਼ੁਭਸਂਵਾਦਃ ਸ੍ਮृਤੋਭੂਮਿਵਰਾਹਯੋਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਵਰਾਹਾ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਗੱਲਬਾਤ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਜਯਸ੍ਯ ਚ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪ ਉਦੀਰਿਤਃ
ਫਿਰ, ਦੁਰਜਯਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਨਾਯਕਸ੍ਯ ਨਾਗਾਨਾਂ ਸੇਨਾਨ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਯੋਰਪਿ
ਵਿਨਾਇਕ, ਨਾਗਾਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਸਤ੍ਯਤਪਸੋ ਵ੍ਰਤਾਖ੍ਯਾਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਸਤ੍ਯਤਪਸ ਦੀ ਕਥਾ, ਉਪਵਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੀ ਹੈ।
ਮਹਿषਾਸੁਰਵਿਧ੍ਵਂਸਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤਿਜਮ੍
ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਕृਤਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਮਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ-ਚਿੱਤਰ ਦਰਸਾਏ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਪਰਾਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਰੀਰਗਮ੍
ਬੱਤੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਥੁਰਾਯਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦੀਨਾਂ ਵਿਧਿਸ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਮਥੁਰਾ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਪਾਕਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚੈਵ ਵਿष੍ਣੁਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉਪਵਾਸਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗੋ ऽਯਂ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਨਿਰੂਪਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਵਾਦੇ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਪृਥਕ੍
ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਤਵ ਵਾਰਾਹਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਰਾਹਾ, ਤੇਰੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਗਰੁਡ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਿਲਧੇਨੁਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਸੋਨੇ ਦਾ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਗਾਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਸ ਲਭੇਦ੍ਵੈष੍ਣਵਂ ਧਾਮ ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਵਨ੍ਦਿਤਃ
ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੋ ऽਪਿ ਭਕ੍ਤਿਂ ਲਭੇਦ੍ਵਿष੍ਣੌ ਸਂਸਾਰੋਚ੍ਛੇਦਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤਿਪਦਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਹਾਦੇਵੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਗ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਆਪ ਹੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਜਾਤਸ੍ਯ ਸਾਰੋ ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਸ੍ਕਾਨ੍ਦਂ ਸਰ੍ਵੋਘਕृਤਂਨਮ੍
ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਠੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਰ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਾ ਧਰ੍ਮਾਃ षਣ੍ਮੁਖੇਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਸੰਬੰਧੀ ਧਰਮ ਛੇ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਸਕੰਦ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ।