ਅਵਿਕ੍ਸ਼ਿਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚੈਵ ਕਿਮਿਚ੍ਛਵ੍ਰਤਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਅਵਿਕਸ਼ੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਕਿਮਿਚਛਾ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਲਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਤ੍ਕਥਾ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰੁਰਵਃ ਕਥਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਨਹੁषਸ੍ਯ ਕਥਾਦ੍ਭੁਤਾ
ਪੁਰੁਰਵਾਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੀ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਬਾਲਚਰਿਤਂ ਮਾਥੁਰਂ ਚਰਿਤਂ ਤਤਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਾਂਖ੍ਯਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਾਸਤ੍ਤ੍ਵਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਂਖਿਆ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਰਾਣਮਿਦਮਾਦਰਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਯਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਕੁਰੁਤੇ ਚੈਤਚ੍ਛੈਵਂ ਸ ਲਭਤੇ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਵਾਕ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯਾਯ ਸ ਲਭੇਨ੍ਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਵਾਕ ਕਿਸੇ ਮਾਣਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਸ ਲਭੇਦ੍ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਫਲਮ੍
ਉਹ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਈ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨਕਲ੍ਪਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਵਸਿष੍ਠਾਯਾਨਲੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਅਨਲ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ।
ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਨृਣਾਮ੍
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸृष੍ਟਿਪ੍ਰਕਰਣਂ ਚਾਥ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਦਿਕਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਅਭਿषੇਕਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਵਿਤ੍ਰਾਰੋਪਣਵਿਧਿਰ੍ਦੇਵਾਲਯਵਿਧਿਸ੍ਤਤਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਾਲੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਾਸਾਦੀਨਾਂ ਵਿਧਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪੂਰ੍ਤਕਂ ਤਤਃ
ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਡਸ੍ਯ ਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਾਧੋਲੋਕਰਚਨਾ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਜੋਤਿ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
षਟ੍ਕਰ੍ਮ ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰੌषਧੀਗਣਃ
ਫਿਰ ਛੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੋਟਿਹੋਮਵਿਧਾਨਂ ਚ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਕੋਟੀ ਹੋਮ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਯਜ੍ਞਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋਵੈਦਿਕਸ੍ਮਾਰ੍ਤਕਰ੍ਮ ਚ
ਫਿਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਤੇ ਸਮਾਰਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਾਰਵ੍ਰਤਾਨੁਕਥਨਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਤਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਵਵ੍ਯੂਹਾਰ੍ਚਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਰਕਾਣਾਂ ਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਨੌਂ ਵਿਉਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਡੀਚਕ੍ਰਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਸਂਧ੍ਯਾਵਿਧਿਰਨੁਤ੍ਤਮਃ
ਨਾਡੀ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉੱਤਮ ਰੀਤ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਾਭਿषੇਕਮਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਕृਤ੍ਯਂ ਚ ਭੂਭੁਜਾਮ੍
ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਅਤੇ ਭੂਪਤੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮਕਰਮ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਮਣ੍ਡਲਾਦਿਕਨਿਰ੍ਦ੍ਦੇਂਸ਼ੋ ਰਤ੍ਨਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਿਸ੍ਤਤਃ
ਫੇਰ ਮੰਡਲ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਨੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਨੁਰ-ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਵੀ।
ਗਜਾਦੀਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਗਜ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਰੀਤਾਂ ਵੀ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਛਨ੍ਦਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਛੰਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਸ਼ਬ੍ਦਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਿਸ਼੍ਚਕੋਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਾਦਿਵਰ੍ਗਕਃ
ਸਿੱਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਖਜਾਨਾ, ਅਤੇ ਸਰਗ ਆਦਿ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਫਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਨਂ ਨਰਕਾਣਾਂ ਚ ਯੋਗਾਸ਼੍ਤ੍ਰਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਫਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।