ਪੁਰਾਣਂ ਸੁਮਹਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਸਦਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ,
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਂ ਤਨ੍ਨਵਸਾਹਸ੍ਰਮੀਰਿਤਮ੍
ਇਹ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਧਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਾਨਂ ਤਤੋ ਜਨ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾ ਬਲਸ੍ਯਾਥ ਦ੍ਰੌਪਦੇਯਕਥਾਨਕਮ੍
ਬਾਲਾ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤਾਪੁਤ੍ਰਸਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਕਥ ਤਤਃ
ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ।
ਮਦਾਲਕਸਾਕਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਹ੍ਯਲਰ੍ਕਚਰਿਤਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਮਦਾਲਕਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਅਲਰਕ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਕਾਲਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ੋ ਯਕ੍ਸ਼ਸृष੍ਟਿਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ।
ਮਨੂਨਾਂ ਚ ਕਥਾ ਨਾਨਾਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਪਾਪਹਾਰਿਕਾਃ
ਮਨੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਣਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਯੀਤੇਜਃ ਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਮ ਦੀ ਉਪਪੱਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਨ੍ਵਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਤ੍ਸਪ੍ਰੀਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਤਸਪ੍ਰੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਵਿਕ੍ਸ਼ਿਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚੈਵ ਕਿਮਿਚ੍ਛਵ੍ਰਤਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਅਵਿਕਸ਼ੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਕਿਮਿਚਛਾ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਲਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਤ੍ਕਥਾ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰੁਰਵਃ ਕਥਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਨਹੁषਸ੍ਯ ਕਥਾਦ੍ਭੁਤਾ
ਪੁਰੁਰਵਾਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੀ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਬਾਲਚਰਿਤਂ ਮਾਥੁਰਂ ਚਰਿਤਂ ਤਤਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਾਂਖ੍ਯਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਾਸਤ੍ਤ੍ਵਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਂਖਿਆ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਰਾਣਮਿਦਮਾਦਰਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਯਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਕੁਰੁਤੇ ਚੈਤਚ੍ਛੈਵਂ ਸ ਲਭਤੇ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਵਾਕ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯਾਯ ਸ ਲਭੇਨ੍ਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਵਾਕ ਕਿਸੇ ਮਾਣਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਸ ਲਭੇਦ੍ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਫਲਮ੍
ਉਹ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਈ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨਕਲ੍ਪਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਵਸਿष੍ਠਾਯਾਨਲੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਅਨਲ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ।
ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਨृਣਾਮ੍
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸृष੍ਟਿਪ੍ਰਕਰਣਂ ਚਾਥ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਦਿਕਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਅਭਿषੇਕਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਵਿਤ੍ਰਾਰੋਪਣਵਿਧਿਰ੍ਦੇਵਾਲਯਵਿਧਿਸ੍ਤਤਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਾਲੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਾਸਾਦੀਨਾਂ ਵਿਧਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪੂਰ੍ਤਕਂ ਤਤਃ
ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਡਸ੍ਯ ਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਾਧੋਲੋਕਰਚਨਾ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਜੋਤਿ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
षਟ੍ਕਰ੍ਮ ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰੌषਧੀਗਣਃ
ਫਿਰ ਛੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੋਟਿਹੋਮਵਿਧਾਨਂ ਚ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਕੋਟੀ ਹੋਮ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਯਜ੍ਞਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋਵੈਦਿਕਸ੍ਮਾਰ੍ਤਕਰ੍ਮ ਚ
ਫਿਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਤੇ ਸਮਾਰਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।