ਏਤਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਾਣਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਮ੍
ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਯੋ ਨਰਃ ਪਠਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ ਸਾਦਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਤਲ੍ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦਾषਾਢ੍ਯਾਂ ਘृਤਧੇਨੁਨਾ
ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਆਢ੍ਹ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘੀ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ ਯਾਤਿ ਵੈष੍ਣਵਂ ਧਾਮ ਵਿਮਾਨੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਚਸਾ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਕਥਯੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਪੁਰਾਣਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇ ਲਭਦ੍ਧਾਮ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਉੱਚਾ ਧਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਧਰ੍ਮਾਨਤ੍ਰਾਹ ਮਾਰੁਤਃ
ਸ਼ਵੇਤ ਕਲਪ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੁਤ ਨੇ ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਗਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਗਯਾਸੁਰਸ੍ਯ ਹਨਨਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਾਨਧਰ੍ਮਾ ਰਾਜਧਰ੍ਮਾ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੋਦਿਤਾ ਸ੍ਤਥਾ
ਦਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਵ੍ਰਤਾਦੀਨਾਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵੋ ऽਯਂ ਵਿਭਾਗਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ
ਵਰਤ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸਂਹਿਤੋਕ੍ਤਾ ਵੈ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਂਤਤਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਨਰ੍ਮਦਾਜਲਮ੍
ਇਹ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ, ਮੁਕਤੀ, ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਾਪਿ ਸਰਿਦृਪਾ ਰੇਵੇਯਮਵਤਾਰਿਤਾ
ਇਹ ਰੇਵਾ ਦਰਿਆ ਕਿਸੇ ਅਸਧਾਰਣ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਥੇ ਲਿਆਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਸਂਤਿ ਯਾਮ੍ਯਤੀਰੇ ਯੇ ਲੋਕਂ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈष੍ਣਵਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਗਮਾਃ ਪਞ੍ਚ ਚ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਨਦੀਨਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੀ
ਇਥੇ ਪੰਜਤੀਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗਮ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਰੇਵਾਸਾਗਰਸਗਮਃ
ਪੰਜਤੀਹਵਾਂ ਸੰਗਮ ਰੇਵਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਤੁਃਸ਼ਤਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਚ ਸਂਤਿ ਹਿ
ਇਥੇ ਚਾਰ ਸੌ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਹਨ।
ਸਂਤਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਰੇਵਾਯਾਸ੍ਤੀਰਯੁਗ੍ਮੇ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਰੇਵਾ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।
ਨਰ੍ਮਦਾਚਰਿਤਂ ਯਤ੍ਰ ਵਾਯੁਨਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਵਾਯੂ ਦੁਆਰਾ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਕਥਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣ੍ਯਾਂ ਯੋ ਦਦੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਕੁਟੁਂਬਿਨੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਘਰਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—
ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਯਵੀਯਮਿਦਂ ਨਰਃ
ਜਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਯੂ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਯਸ਼੍ਚਾਨੁਕ੍ਰਮਣੀਮੇਤਾਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਤ੍ਤਥਾ
ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਥਾ ਦੀ ਲੜੀ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਸੋ ऽਪਿ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ਼੍ਰਵਣਜਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਸੁਣਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਂ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਮਿਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਰਪਾਦਪਰੂਪੋ ऽਯਂ ਸ੍ਕਨ੍ਧੈਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਰ੍ਯੁਤਃ
ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਸੂਤਰ੍षੀਣਾਂ ਸਮਾਗਮੇ
ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ, ਸੂਤ ਰਿਸ਼ੀ ਆਦਿ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ—
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਮੁਪਾਖ੍ਯਾਨਮਿਤੀਦਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਇਥੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਦੇਵਤਾਚਰਿਤਾਮृਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ।