ਤृਤੀਯੋਂऽਸ਼ੋ ऽਯਮੁਦਿਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਃ
ਇਹ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇਂऽਸ਼ੇਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਾਨਾਰਾਜਕਥਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਪੂਤਨਾਦਿਵਧੋ ਬਾਲ੍ਯੇ ਕੌਮਾਰੇ ऽਘਾਦਿਹਿਂਸਨਮ੍
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪੂਤਨਾ ਆਦਿ ਦੀ ਵਧ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਯੌਵਨੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਲੀਲਾ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਭਵਾ
ਫਿਰ ਯੁਵਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਕृष੍ਣੋ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਥੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸ ਬਣਾਇਆ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰੀਯਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪਞ੍ਚਮੋਂऽਸ਼ ਇਤੀਰਿਤਃ
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਦੀ ਕਥਾ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰੂਪਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਖਾਂਡੀਕਿਆ ਨੇ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਤੁ ਸੂਤੇਨ ਸ਼ੌਨਕਾਦਿਭਿਰਾਦਰਾਤ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੌਨਕ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਨਾਧਰ੍ਮਕਥਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਨਿਯਮਾ ਯਮਾਃ
ਕਈ ਧਰਮਕਥਾਵਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਯਮਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਵਂਸ਼ਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਿ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ
ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਵਰਨਨ, ਸਤੁਤੀਆਂ ਤੇ ਮਨੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਏਤਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਾਣਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਮ੍
ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਯੋ ਨਰਃ ਪਠਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ ਸਾਦਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਤਲ੍ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦਾषਾਢ੍ਯਾਂ ਘृਤਧੇਨੁਨਾ
ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਆਢ੍ਹ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘੀ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ ਯਾਤਿ ਵੈष੍ਣਵਂ ਧਾਮ ਵਿਮਾਨੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਚਸਾ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਕਥਯੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਪੁਰਾਣਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇ ਲਭਦ੍ਧਾਮ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਉੱਚਾ ਧਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਧਰ੍ਮਾਨਤ੍ਰਾਹ ਮਾਰੁਤਃ
ਸ਼ਵੇਤ ਕਲਪ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੁਤ ਨੇ ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਗਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਗਯਾਸੁਰਸ੍ਯ ਹਨਨਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਾਨਧਰ੍ਮਾ ਰਾਜਧਰ੍ਮਾ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੋਦਿਤਾ ਸ੍ਤਥਾ
ਦਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਵ੍ਰਤਾਦੀਨਾਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵੋ ऽਯਂ ਵਿਭਾਗਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ
ਵਰਤ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸਂਹਿਤੋਕ੍ਤਾ ਵੈ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਂਤਤਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਨਰ੍ਮਦਾਜਲਮ੍
ਇਹ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ, ਮੁਕਤੀ, ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਾਪਿ ਸਰਿਦृਪਾ ਰੇਵੇਯਮਵਤਾਰਿਤਾ
ਇਹ ਰੇਵਾ ਦਰਿਆ ਕਿਸੇ ਅਸਧਾਰਣ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਥੇ ਲਿਆਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਸਂਤਿ ਯਾਮ੍ਯਤੀਰੇ ਯੇ ਲੋਕਂ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈष੍ਣਵਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਗਮਾਃ ਪਞ੍ਚ ਚ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਨਦੀਨਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੀ
ਇਥੇ ਪੰਜਤੀਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗਮ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਰੇਵਾਸਾਗਰਸਗਮਃ
ਪੰਜਤੀਹਵਾਂ ਸੰਗਮ ਰੇਵਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਤੁਃਸ਼ਤਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਚ ਸਂਤਿ ਹਿ
ਇਥੇ ਚਾਰ ਸੌ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਹਨ।
ਸਂਤਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਰੇਵਾਯਾਸ੍ਤੀਰਯੁਗ੍ਮੇ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਰੇਵਾ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।