ਸੋ ऽਪਿ ਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਲਭੇਚ੍ਛ੍ਰਵਣਜਂ ਫਲਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਣ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਸਹਸ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਤੇਈ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੈਤ੍ਰੇਯਾਯਾਦਿਮੇ ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯਾਵਤਾਰਿਕਾਮ੍
ਇਥੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਪਿਠਭੂਮੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮਥਨਾਖ੍ਯਾਨਂ ਦਕ੍ਸ਼ਾਦੀਨਾਂ ਤਤੋ ऽਨ੍ਵਯਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਨ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਆਦਿ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਚੇਤਸਂ ਤਥਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਯ ਕਥਾਨਕਮ੍
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਨ੍ਵਯਾਖ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਦ੍ਵੀਪਵਰ੍षਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਾਦਿਵਾਰਕਥਨਂ ਪृਥਗ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਮੇਤ, ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਨਿਦਾਘऋਭੁਸਂਵਾਦੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਂਸ਼ ਉਦਾਹृਤਃ
ਨਿਦਾਘ ਅਤੇ ਭੂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਰਕੋਦ੍ਧਾਰਕਂ ਕਰ੍ਮ ਗਦਿਤਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਨਰਕ ਤੋਂ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪਂ ਤਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍
ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਵਰਣ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਤृਤੀਯੋਂऽਸ਼ੋ ऽਯਮੁਦਿਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਃ
ਇਹ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇਂऽਸ਼ੇਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਾਨਾਰਾਜਕਥਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਪੂਤਨਾਦਿਵਧੋ ਬਾਲ੍ਯੇ ਕੌਮਾਰੇ ऽਘਾਦਿਹਿਂਸਨਮ੍
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪੂਤਨਾ ਆਦਿ ਦੀ ਵਧ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਯੌਵਨੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਲੀਲਾ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਭਵਾ
ਫਿਰ ਯੁਵਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਕृष੍ਣੋ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਥੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸ ਬਣਾਇਆ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰੀਯਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪਞ੍ਚਮੋਂऽਸ਼ ਇਤੀਰਿਤਃ
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਦੀ ਕਥਾ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰੂਪਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਖਾਂਡੀਕਿਆ ਨੇ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਤੁ ਸੂਤੇਨ ਸ਼ੌਨਕਾਦਿਭਿਰਾਦਰਾਤ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੌਨਕ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਨਾਧਰ੍ਮਕਥਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਨਿਯਮਾ ਯਮਾਃ
ਕਈ ਧਰਮਕਥਾਵਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਯਮਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਵਂਸ਼ਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਿ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ
ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਵਰਨਨ, ਸਤੁਤੀਆਂ ਤੇ ਮਨੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਏਤਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਾਣਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਮ੍
ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਯੋ ਨਰਃ ਪਠਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ ਸਾਦਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਤਲ੍ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦਾषਾਢ੍ਯਾਂ ਘृਤਧੇਨੁਨਾ
ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਆਢ੍ਹ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘੀ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ ਯਾਤਿ ਵੈष੍ਣਵਂ ਧਾਮ ਵਿਮਾਨੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਚਸਾ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਕਥਯੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਪੁਰਾਣਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇ ਲਭਦ੍ਧਾਮ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਉੱਚਾ ਧਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਧਰ੍ਮਾਨਤ੍ਰਾਹ ਮਾਰੁਤਃ
ਸ਼ਵੇਤ ਕਲਪ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੁਤ ਨੇ ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਗਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਗਯਾਸੁਰਸ੍ਯ ਹਨਨਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਾਨਧਰ੍ਮਾ ਰਾਜਧਰ੍ਮਾ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੋਦਿਤਾ ਸ੍ਤਥਾ
ਦਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ।