ਵਿष੍ਣੁਧਰ੍ਮਸਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾਮਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ।
ਜਮ੍ਬृਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਾਦਿਕਾਖ੍ਯਾਨਂ ਗੀਤਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਦੇਵ ਸ਼ਰਮਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਬਹੁਤੀਰ੍ਥਕਥਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ।
ਅਵਤਾਰਕਥਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦੀਨਾਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਮਤਸਯ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ।
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚ ਭृਗੁਣਾ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵੈਭਵਸ੍ਯ ਚ
ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੱਲੋਂ ਪਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ।
ਪਞ੍ਚਖਣ੍ਡਯੁਤਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜ ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਵੈ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਦ੍ਮਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਇਹ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ (ਪੰਜਵੀਂਹ ਹਜ਼ਾਰ) ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਯਃ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸੁਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾਯ ਮਾਨਦ
ਜੋ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਰਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਾਨੁਕ੍ਰਮਣੀਮੇਤਾਂ ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਤ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਕੋਈ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ—
ਸੋ ऽਪਿ ਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਲਭੇਚ੍ਛ੍ਰਵਣਜਂ ਫਲਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਣ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਸਹਸ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਤੇਈ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੈਤ੍ਰੇਯਾਯਾਦਿਮੇ ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯਾਵਤਾਰਿਕਾਮ੍
ਇਥੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਪਿਠਭੂਮੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮਥਨਾਖ੍ਯਾਨਂ ਦਕ੍ਸ਼ਾਦੀਨਾਂ ਤਤੋ ऽਨ੍ਵਯਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਨ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਆਦਿ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਚੇਤਸਂ ਤਥਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਯ ਕਥਾਨਕਮ੍
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਨ੍ਵਯਾਖ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਦ੍ਵੀਪਵਰ੍षਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਾਦਿਵਾਰਕਥਨਂ ਪृਥਗ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਮੇਤ, ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਨਿਦਾਘऋਭੁਸਂਵਾਦੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਂਸ਼ ਉਦਾਹृਤਃ
ਨਿਦਾਘ ਅਤੇ ਭੂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਰਕੋਦ੍ਧਾਰਕਂ ਕਰ੍ਮ ਗਦਿਤਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਨਰਕ ਤੋਂ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪਂ ਤਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍
ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਵਰਣ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਤृਤੀਯੋਂऽਸ਼ੋ ऽਯਮੁਦਿਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਃ
ਇਹ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇਂऽਸ਼ੇਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਾਨਾਰਾਜਕਥਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਪੂਤਨਾਦਿਵਧੋ ਬਾਲ੍ਯੇ ਕੌਮਾਰੇ ऽਘਾਦਿਹਿਂਸਨਮ੍
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪੂਤਨਾ ਆਦਿ ਦੀ ਵਧ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਯੌਵਨੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਲੀਲਾ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਭਵਾ
ਫਿਰ ਯੁਵਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਕृष੍ਣੋ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਥੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸ ਬਣਾਇਆ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰੀਯਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪਞ੍ਚਮੋਂऽਸ਼ ਇਤੀਰਿਤਃ
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਦੀ ਕਥਾ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰੂਪਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਖਾਂਡੀਕਿਆ ਨੇ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਤੁ ਸੂਤੇਨ ਸ਼ੌਨਕਾਦਿਭਿਰਾਦਰਾਤ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੌਨਕ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਨਾਧਰ੍ਮਕਥਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਨਿਯਮਾ ਯਮਾਃ
ਕਈ ਧਰਮਕਥਾਵਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਯਮਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਵਂਸ਼ਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਿ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ
ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਵਰਨਨ, ਸਤੁਤੀਆਂ ਤੇ ਮਨੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ।