ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਲਭਤੇ ਵਤ੍ਸ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍
ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤ੍ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਦਂ ਨॄਣਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਪਠਤਾਂ ਮੁਦਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਥੇਦਂ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਖਣ੍ਡੈਰੁਦਿਤਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਨਾਖ੍ਯਾਨੇਤਿਹਾਸਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯਤ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞਵਿਧਾਨਂ ਚ ਵੇਦਪਾਠਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਯਜਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਵੀ ਵਰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਪਾਠ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਵਿਵਾਹਃ ਸ਼ੈਲਜਾਯਾਸ਼੍ਚਤਾਰਕਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਮਹਤ੍
ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਤਾਰਕਾ ਨਾਮਕ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ।
ਕਾਲਕੇਯਾਦਿਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਵਧੋ ਯਤ੍ਰ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਕਾਲਕੇਯ ਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸृष੍ਟਿਖਣ੍ਡਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੰਬੰਧੀ ਭਾਗ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ ਹੈ।
ਸੁਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਕਥਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਵਧਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ ਸੁਵ੍ਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਕਲਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਸੁਕਲਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯਯਾਤਿਚਰਿਤਂ ਚੈਵ ਗੁਰੁਤੀਰ੍ਥਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ।
ਕਥਾ ਹ੍ਯਸ਼ੋਕਸੁਂਦਰ੍ਯਾਹੁਣ੍ਡਦੈਤ੍ਯਵਧਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਹੁੰਡਾ ਦੈਤ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਥਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਕੁਞ੍ਜਲਸ੍ਯ ਚ ਸਂਵਾਦਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਕੁੰਜਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਚਯਵਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ।
ਸੂਤਸ਼ੌਨਕਸਂਵਾਦਂ ਭੂਮਿਖਣ੍ਡਮਿਦਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸੂਤ ਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੀ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਭੂਮਿਖੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭੂਮਿਲੋਕਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਤੀਰ੍ਥਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਫਿਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਦਿਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਕਥਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗਯਾਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਚ ਪੁਣ੍ਯਕਮ੍
ਗਯਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸਜਮਿਨਿਸਂਵਾਦਃ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਕਥਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਤੇ ਜੈਮਿਨੀ ਦੀ ਸੰਵਾਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਊਰ੍ਜ੍ਜਪਞ੍ਚਾਹਮਾਹਾਮ੍ਯਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਾਪਰਾਧਨੁਤ੍
ਉਰਜਾ ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਉਤਸਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸਭ ਅਪਰਾਧ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵੀ ਹੈ।
ਰਾਮਾਸ਼੍ਵਮੇਧਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਰਾਮਰਾਜ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਦਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧੋਪਦੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਹਯਚਰ੍ਯਾ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੀ ਰੀਤੀ-ਰਵਾਜ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵृਨ੍ਦਾਵਨਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਧਵਸ੍ਨਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਰ੍ਚਨੇ ਫਲਮ੍
ਮਾਧਵ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ।
ਸਂਵਾਦੋ ਰਾਜਦੂਤਾਨਾਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਤੋਤ੍ਰਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਰਾਜ ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ।
ਭਸ੍ਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਤੁਲਂ ਸ਼ਿਵਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਭਸਮ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਾਨਤਾ।
ਗੌਤਮਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਚੈਵ ਸ਼ਿਵਗੀਤਾ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਗੌਤਮ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸ਼ਿਵਗੀਤਾ।
ਪਾਤਾਲਖਣ੍ਡਮੇਤਦ੍ਧਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਪਠਤਾਂ ਸਦਾ
ਇਹ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗੌਰ੍ਥੈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵੇਨ ਵੈ
ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਗੌਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।
ਸਗਰਸ੍ਯ ਕਥਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਤਤਃ ਪਰਮੁਦੀਰਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਗਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਾਦਿ ਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਨ੍ਮਹਾਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਅੰਨ ਆਦਿ ਦੇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਗੱਲ।