ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਵਿਭਾਗਂ ਮੇ ਸਾਕਲ੍ਯੇ ਨਾਨੁਕੀਰ੍ਤਯ
ਮੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵੰਡ ਨਾ ਸੁਣਾ।
ਯਸ੍ਮਿਞ੍ ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤਂ ਕृਤੇ ਕृਤਮ੍
ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਣ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਯਨ੍ਤਿ ਚ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਕਿਯਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾਨਿ ਮਾਨਤਃ
ਕਿੰਨੇ ਪੁਰਾਣ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਮਾਪ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾ ਨਾਨਾਵ੍ਰਤਾਦੀਨਾਂ ਕਥਾਸ੍ਤਥਾ
ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ऽਧਿਕੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਪੁਰਾਣਾਖ੍ਯਾਨਵਿਤ੍ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਤੈਥੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਤਤਃ ਸਨਾਤਨੋ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦਭਾषਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਨਾਤਨ ਨੇ...
ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਪਕਾਰਿਕਾ
ਵਾਹ ਵਾਹ, ਮੋਹਨਿਆਂ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!
ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਮਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖੀ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਮਰੀਚਿ ਨਾਮ ਵਾਲੇ,
ਉਪਸृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਪਿਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਂ ਲੋਕਭਾਵਨਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣਾਖ੍ਯਾਨਮਮਲਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਾਨਦ
ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਜਿਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਸਰ੍ਵਕਲ੍ਯਾਣ ਸਰ੍ਵਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਸਭ ਦੇ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!
ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚਂ ਵਕ੍ਤਾਰਂ ਪृਚ੍ਛਕਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ, ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਆਪ, ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਵੀ—
ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਜ੍ਞਾਤੇ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਞਾਤਂ ਵਾਙ੍ਮਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਬੋਲੀ, ਚਾਹੇ ਜਿੰਦ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਜਿੰਦ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਬੀਜਂ ਚ ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਅਤੇ ਚਾਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬੀਜ, ਜੋ ਸੌ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਕਾਲੇਨਾਗ੍ਰਹਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਰਾਮਸ੍ਯ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ—
ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਦਾ
ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੀ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਤੁ ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੌ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚ ਵਾਯਵੀਯਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮ, ਪਾਦਮ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਅਤੇ ਵਾਯਵੀਏ—
ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਚ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗਕੇ
ਅੱਗਨੇਯ, ਭਵਿੱਖ, ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਅਤੇ ਲਿੰਗ—
ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਚ ਗਾਰੁਡਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਖ੍ਯਮਿਤਿ ਤ੍ਰਿषਟ੍
ਮਾਤਸ, ਗਾਰੁੜ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ—ਇਹ ਅੱਠਾਰਾਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਮਾਸੇਨ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਵੇਦਵਿਦੁषਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਸੁਣਾਏ ਸਨ।
ਨਾਨਾਖ੍ਯਾਨੇਤਿਹਾਸਾਢ੍ਯਂ ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਂ ਚ ਤਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ਾਦੀਨਾਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਆਦਿਕ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵਂਸ਼ਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਨਾਲ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤੋ ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹਾਵਤਾਰਿਣਃ
ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਣੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਜਗਦੀਸ਼ਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਕਲ੍ਮषਾਪਹਮ੍
ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਨਂ ਯਤ੍ਰ ਪਾਤਾਲਸ੍ਵਰ੍ਗਾਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਤਾਲ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਜਨ੍ਮ ਵਿਵਾਹਸ਼੍ਚ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਵਿਆਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।