ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ਸੌਮ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾਂ ਚਾਰੁਭੂषਣਾਮ੍
ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਾਲਾਰ੍ਕਾਭਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਕਾਨ੍ਤਂषਣ੍ਮੁਖਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ਼੍ਵਧਵਰਾਭੀਤਿਟਙ੍ਕਿਨਂ ਸ਼੍ਯਾਮਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਪਰਸ਼ੂ, ਵਰ, ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਡੰਡਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਵਿਘ੍ਨਨਾਯਕਮਭ੍ਯਰ੍ਚੇਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਕृਤਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਉਹ ਵਿਘਨ ਨਾਸਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਅਰਧ ਚੰਦ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਦ੍ਵਿਨੇਤ੍ਰਂ ਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾਢ੍ਯਂ ਸੇਨਾਪਤਿਮਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਫੌਜ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਕਾਨ੍ਲੋਕਪਾਲਾਨ੍ਸ੍ਵਸ੍ਵਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਏਵਂ ਯੋ ਭਜਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਦੇਵਂ ਸ਼ਂਭੁਮੁਮਾਪਤਿਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸਾਂਤਸਦ੍ਯਾਨ੍ਤਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਬਿਨ੍ਦੁਭੂषਿਤਮਸ੍ਤਕਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਬਿੰਦੂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਦੀਰ੍ਘਯੁਕ੍ਤਬੀਜੇਨ षਡਙ੍ਗਵਿਧਿਰੀਰਿਤਃ
ਛੇ ਲੰਬੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਦੇ ਨਾਲ ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੀਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨਾਦ੍ਯਾ ਨ੍ਯਸੇਨ੍ਮੂਰ੍ਤੀਰਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿषੁ ਦੇਸ਼ਿਕਃ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਸ਼ਾਨ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਹੋਰ ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ।
ਵਾਮਦੇਵਾਹ੍ਵਯਂ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਬੀਜਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਿਦੁਃ
ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਸਦਿਓਜਾਤਾ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤਦਙ੍ਗੁਲਿਭਿਰ੍ਭੂਯਸ੍ਤਤ੍ਤਦਿਕਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਉਂਗਲ 'ਤੇ, ਉਸ ਦਿਸਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੱਖੇ।
ਉਰ੍ਦ੍ਧਪ੍ਰਾਗ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਦੀਚ੍ਯਪਸ਼੍ਚਿਮੇषੁ ਮੁਖੇषੁ ਚ
ਉਪਰਲੇ, ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ।
ਈਸ਼ਾਨਾਦ੍ਯਾ ऋਚਃ ਸਮ੍ਯਗਙ੍ਗੁਲੀषੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਈਸ਼ਾਨ ਆਦਿ ਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਸ੍ਯਹृਦਯਾਂਭੋਜਗੁਹ੍ਯਪਾਦੇ ਤੁ ਤਾਃ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਰਿਕਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ-ਕਮਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਰਪਞ੍ਚਕਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਯ ਹृਦੀਰਿਤਮ੍
ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਃਸੇ ਸ਼ਿਰੋਗਂ ਜ੍ਵਲਿਤਂ ਤਤਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਰ 'ਤੇ, 'ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਿਖ' ਦੀ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਖਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਜ੍ਰਿਣੇ ਵਜ੍ਰਹਸ੍ਤਾਯ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾਯ ਤਨੁਚ੍ਛਦਮ੍
ਵਜਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਜਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਆਜ਼ਾਦ, ਦੇਹ ਦੇ ਕਵਚ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੇਤ੍ਰਮੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲੀਪਸ਼ੁਂ ਹੁਂ ਫਡਨ੍ਤੇ ਨੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ਕ੍ਤਯੇ
ਅੱਖ ਨੂੰ 'ਨੇਤਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਫੰਨ ਨੂੰ 'ਸ਼ਲੀਪਸ਼ੁ', ਫਿਰ 'ਹੁੰ ਫਟ' ਅੰਤ 'ਤੇ, ਅੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ।
ਪੂਰ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ਸੌਮ੍ਯਮਧ੍ਯੇषੁ ਪਞ੍ਚਸੁ
ਪੰਜ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ—ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ, ਮੁੜ ਪੂਰਬ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ।
ਈਸ਼ਾਨਃ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨੀ ਪ੍ਰਥਮਾ ਕਲਾ
ਈਸ਼ਾਨ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲੀ ਕਲਾ 'ਸ਼ਸ਼ਿਨੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿਪਤਿਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਧਿਪਤਿਃ ਪੁਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।
ਮਰੀਚਿਃ ਕਥਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਚ ਸਦਾਸ਼ਿਵੇ
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਮਰੀਚੀ ਚੌਥੀ ਕਲਾ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮਯਾਮ੍ਯੋਦਗ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਅਗਲੇ ਚਿਹਰੇ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਨ।
ਆਦ੍ਯਾ ਤਤ੍ਪੁਰੁਪਾਯੇਤਿ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰੀਰਿਤਾ
ਪਹਿਲਾ 'ਤਤਪੁਰੁਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; 'ਸ਼ਾਂਤੀ' ਕਹੀ ਗਈ।
ਵਿਦ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਕਥਿਤਾ ਤਨ੍ਨੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਦਂ ਤਤਃ
ਦੂਜੀ 'ਵਿਦਿਆ' ਕਹੀ ਗਈ; ਫਿਰ 'ਰੁਦ੍ਰ' ਅਗਲਾ ਪਦ ਹੈ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾ ਸਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਵਾਦ੍ਯਾ ਨਮੋਨ੍ਵਿਤਾ
ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ, ਜੋ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਥੋਰਸਿ ਕਲਾ ਨ੍ਯਸ੍ਯੇਦष੍ਟੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਹੁਣ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਠ ਕਲਾ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਥ ਘੋਰੇਭ੍ਯ ਇਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮੋਹਾਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਫਿਰ, 'ਭਿਆਨਕਾਂ ਤੋਂ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮੋਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ—
ਘੋਰਤਰੇਭ੍ਯੋ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਪਰਾ
ਅਜੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕਾਂ ਤੋਂ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਪੂਰੀ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।