ਵਿਦ੍ਯਾਯਾਃ ਕੁਲਸੁਨ੍ਦਰ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜ, ਕੁਲਸੁੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਹੋਮਾਦਿਸ੍ਤਦ੍ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨਤਃ
ਹਵਨ ਆਦਿ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੱਸੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਜਪੋ ਨਿਤ੍ਯਪਤਾਕਾਯਾ ਹੋਮਾਦਿਸ੍ਤਦ੍ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਤਃ
ਨਿਤਯਪਤਾਕਾ ਲਈ ਜਪ, ਹਵਨ ਆਦਿ ਵੀ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਵਦਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਤੁ ਸਾਧਨਮ੍
ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਹੋਰ ਜੁਗਤੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਹੋਮਾਦਿ ਸਮੁਦੀਰਿਤਮ੍
ਹੋਮ ਆਦਿ ਦੀ ਰੀਤ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹੋਮਾਦਿਸ੍ਤਦ੍ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਮੀਰਿਤਃ
ਹੋਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਵੀ, ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਾਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਤ੍ਰ ਯਨ੍ਤ੍ਰਸਾਧਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਇੱਥੇ ਹਰ ਕੰਮ ਯੰਤਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਮਨੁਜੋ ਭੁਕ੍ਤਿਂ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੋ ਮਨੁਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ਯੋ ऽਯਂ षਡਕ੍ਸ਼ਰਃ
ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ 'ਤਾ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਭਿਰ੍ਵਰ੍ਣੈਃ षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦੇਸ਼ਿਕਃ
ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਚਾਰਿਆ ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਛੇ ਅੰਗ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤਰ੍ਜਨੀਮਧ੍ਯਯੋਰਨ੍ਤ੍ਯਾਨਾਮਿਕਾਙ੍ਗੁष੍ਠਕੇ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ, ਤਰਜਨੀ ਤੇ ਮੱਧੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਅੰਤ, ਅਣਾਮਿਕਾ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਉੱਤੇ—
ਵਕ੍ਤ੍ਰਹृਤ੍ਪਾਦਗੁਹ੍ਯੇषੁ ਨਿਜਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ ਤਾਃ ਪੁਨਃ
ਮੂੰਹ, ਹਿਰਦਾ, ਪੈਰ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ—
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਙ੍ਗਾਨਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਜ੍ਜਾਤਿਯੁਕ੍ਤਾਨਿ षਟ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਹृਦਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਂऽਸਯੋਰੂਰ੍ਵੋਃ ਕਣ੍ਠੇ ਨਾਭੌ ਦ੍ਵਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ
ਹਿਰਦੇ, ਮੂੰਹ, ਮੋਢੇ, ਰਾਣਾਂ, ਗਲਾ, ਨਾਭੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ—
ਦੋਃਪਤ੍ਸਂਧਿषੁ ਸਾਗ੍ਰੇषੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਫਿਰ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹृਦਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਂਬੁਜੇ ਟਙ੍ਕਮृਗਾ ਭਯਵਰੇष੍ਵਥ
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਡੰਡਾ ਤੇ ਮਿਰਗ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਤੇ ਅਭੈ ਤੇ ਵਰ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਉੱਤੇ—
ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ षਡ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਯਥਾਵਦ੍ਦੇਸ਼ਿਕੋਤ੍ਤਮਃ
ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਛੇ ਅੱਖਰ, ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਆਚਾਰਿਆ—
ਪਸ਼੍ਚਾਦਨੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਸੁਧੀਃ
ਫਿਰ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਕਰਮ ਕਰੇ।
ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਵਪੁਸ਼੍ਛਾਯਾਭਾਸਿਤਾਙ੍ਗਾਯ ਸ਼ਂਭਵੇ
ਚਾਰ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਾਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ—
ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਹੇਸ਼ਾਨਂ ਰੌਪ੍ਯਪਰ੍ਵਤਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ਼੍ਵਧਵਰਾਭੀਤਿਮृਗਹਸ੍ਤਂ ਸ਼ੁਭਾਨਨਮ੍
ਉਹ ਪਰਸ਼ੂ, ਵਰ ਤੇ ਅਭੈ ਦੀ ਮੁਦਰਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਿਰਗ, ਅਤੇ ਸੁਭ ਅਨਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਸਾਨਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਕਮ੍
ਬਾਘ ਦੀ ਆਕਾਰੀ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਂ ਜਪੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ਼ੈਵਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਰ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਭਵੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਾਧਕਾਭੀष੍ਟਸਿਦ੍ਧਿਦਃ
ਫਿਰ ਮੰਤਰ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸਿਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਮਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਤਥਾ ਰੌਦ੍ਰੀ ਕਾਲੀ ਕਲਪਦਾਦਿਕਾ
ਵਾਮਾ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ, ਰੌਦਰੀ, ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਕਲਪਦਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਬਲਪ੍ਰਮਥਨੀ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਦਮਨ੍ਯਥ
ਫਿਰ ਬਲਪ੍ਰਮਥਨੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਕਲਾਦਿ ਵਦੇਤ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ 'ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਪੀਠਾਤ੍ਮਨੇ ਭੂਯੋ ਨਮਸ੍ਤਾਰਾਦਿਕੋ ਮਨੁਃ
ਮਨਤਰ 'ਨਮਸ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਯੋਗ ਪੀਠ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਧੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਜਪਣਾ।
ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਮੂਲੇਨ ਸਂਕਲ੍ਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਵਾਹ੍ਯ ਯਜੇਚ੍ਛਿਵਮ੍
ਮੂਲ ਨਾਲ ਰੂਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।