ਯਤ੍ਰ ਮੂਲਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਰਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪਰਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕਾਯੇਨਾਪਿ ਧਨੇਨ ਵਾ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ,
ਅਤ੍ਰੇਤਿਹਾਸਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਇਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਗਙ੍ਗਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਸੀਦ੍ਭਗੀਰਥੋ ਰਾਜਾ ਸਗਰਾਨ੍ਵਯਸਂਭਵਃ
ਸਗਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਸਂਧਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਲੇਯਾਦ੍ਰਿਸਮੋ ਧੈਰ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮੇ ਧਰ੍ਮਸਮੋ ਨृਪਃ
ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਆਪ ਧਰਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਸਂਪਤ੍ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਦਕਰੋ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਮুনি।
ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਗੁਣਨਿਧਿਰ੍ਮੈਤ੍ਰਃ ਕਾਰੁਣਿਕਃ ਸਧੀਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਦਾਚਿਦ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਤਃ
ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦृष੍ਟੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰੀ ਉਵਾਚ ਤਮ੍
ਧਰਮ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜੋ ऽਥ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਤਃ
ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਿਬੁਧਾਰਤਵੋ ਤ੍ਕੁष੍ਟਗੁਣਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਸਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਨਿਯਤਂ ਗੁਣਾਃਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ
ਉਥੇ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤਤ੍ਵਾਦਿ ਮਾਦृਸ਼ਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਅਜੇਹੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਵਿष੍ਟਃ ਸਂਹृष੍ਟਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਗਿਤਂ
ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
ਕृਪਯਾ ਪਰਯਾਵਿष੍ਟੋ ਯਤ੍ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਵਦਸ੍ਵ ਤਤ੍
ਉੱਚੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੱਸ।
ਕਿਯਤ੍ਯੋ ਯਾਤਨਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕੇषਾਂ ਤਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਕਿੰਨੇ ਕਸ਼ਟ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਲਈ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ?
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੇ ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਸ਼ृਣੁ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਮੈਂ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ—ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਤਥੈਵ ਯਾਤਨਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਅਸਂਖ੍ਯਾ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਤਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੱਸੇ ਗਏ ਕਸ਼ਟ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤਂਸਮਾਸਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਮਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤਥੈਵਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦੁषੋ ਦਤ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਯਾਪਯੇਦृਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਸ਼ृਣੁ
ਜੋ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਸੁਣ।
ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਭਵਨਂ ਕਲ੍ਪਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਮਾਦਤੇ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਪੂਰੇ ਯੁਗ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਗਣ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਧਾਤ੍ਰਾਪਿ ਬ੍ਰਹਹ੍ਮਵृਤ੍ਤਿਫਲਾਨਿ ਵੈ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਗਿਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਜੀਵਨਂ ਦਦਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਗਦਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਨੇਕੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਸ ਸ੍ਤ੍ਰਾਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਤਤ੍ਪਂ ਤੇਨਾਖਿਲਂ ਤਪਃ
ਉਹ ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਪ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੋ ऽਪਿ ਤਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਾषਿਤੈਃ
ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਵਕ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਸਂਖ੍ਯਾਨਂ ਨਾਲਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਯੁषਾ
ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇਕੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।