ਕੁਣ੍ਡਸ੍ਯ ਚਾਪਿ ਗੋਲਸ੍ਯ ਦਤ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਗੰਜੇ ਜਾਂ ਕੁਬੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤਸ੍ਯਾਤਿਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਦਤ੍ਤਂ ਭਵਿਤ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੌਰਸ੍ਯ ਪਿਸ਼ੁਨਸ੍ਯਾਪਿ ਦਤ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਚੋਰ ਜਾਂ ਚੁਗਲਖੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾਯਾਪਿ ਦੇਯਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਨਾਰਦ
ਨਾਰਦ ਜੀ, ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਾਚਿਤਂ ਵਾਪਿ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਭਵੇਤ੍ਤਦ੍ਦਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾਨ ਮੰਗੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਦੀਯਤੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਤਤ੍ਕਾਮ੍ਯਂ ਮਧ੍ਯਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਮਧਯਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨਾਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਪਾਤ੍ਰੇ ਤਦ੍ਦਾਨਂ ਮਧ੍ਯਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਅਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਮਧਯਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਮਂ ਹਰਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰਾਃ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਦਾਨਭੋਗਵਿਨਾਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਰਾਯਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਗਤਯਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ
ਦਾਨ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਨਾਸ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਧਨਂ ਧਰ੍ਮਫਲਂ ਵਿਪ੍ਰ ਧਰ੍ਮੋ ਮਾਧਵਤੁष੍ਟਿਕृਤ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਨ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਮੂਲਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਰਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪਰਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕਾਯੇਨਾਪਿ ਧਨੇਨ ਵਾ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ,
ਅਤ੍ਰੇਤਿਹਾਸਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਇਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਗਙ੍ਗਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਸੀਦ੍ਭਗੀਰਥੋ ਰਾਜਾ ਸਗਰਾਨ੍ਵਯਸਂਭਵਃ
ਸਗਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਸਂਧਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਲੇਯਾਦ੍ਰਿਸਮੋ ਧੈਰ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮੇ ਧਰ੍ਮਸਮੋ ਨृਪਃ
ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਆਪ ਧਰਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਸਂਪਤ੍ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਦਕਰੋ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਮুনি।
ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਗੁਣਨਿਧਿਰ੍ਮੈਤ੍ਰਃ ਕਾਰੁਣਿਕਃ ਸਧੀਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਦਾਚਿਦ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਤਃ
ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦृष੍ਟੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰੀ ਉਵਾਚ ਤਮ੍
ਧਰਮ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜੋ ऽਥ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਤਃ
ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਿਬੁਧਾਰਤਵੋ ਤ੍ਕੁष੍ਟਗੁਣਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਸਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਨਿਯਤਂ ਗੁਣਾਃਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ
ਉਥੇ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤਤ੍ਵਾਦਿ ਮਾਦृਸ਼ਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਅਜੇਹੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਵਿष੍ਟਃ ਸਂਹृष੍ਟਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਗਿਤਂ
ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
ਕृਪਯਾ ਪਰਯਾਵਿष੍ਟੋ ਯਤ੍ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਵਦਸ੍ਵ ਤਤ੍
ਉੱਚੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੱਸ।
ਕਿਯਤ੍ਯੋ ਯਾਤਨਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕੇषਾਂ ਤਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਕਿੰਨੇ ਕਸ਼ਟ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਲਈ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ?
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੇ ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਸ਼ृਣੁ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਮੈਂ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ—ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣ।