ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਚ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜੋ ਹੋਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਤ 'ਨਮਹ' ਅਤੇ 'ਓਮ' ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਬੀਜ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਇਸਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਘੀ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਰੀਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਖੁਦ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਲਈ ਸ਼ੌਣਕ ਰਿਸ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਛੰਦ 'ਵੀਰਾਟ' ਹੈ। 'ਵੀਰਾਟ' ਛੰਦ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਚਤੁਰਭੁਜ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਧਾਰੀ, ਮੋੜਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਕੁਟਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਨਕ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਉਗਦੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਨਿਰਭੈਤਾ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਚਕ੍ਰ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਖੜਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਨਕ ਆਦਿ, ਸ਼ਾਕਤਿਆ, ਵਿਆਸ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਸ਼ੌਣਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੋਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿਖੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਗਰਹਿਤ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੰਡਲ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਰੋਗਮੁਕਤੀ ਦੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਵੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਵੇ; ਤੇਲ ਲਈ ਤਿਲ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦੇਵੇ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਲਈ ਕਵਚ-ਅਸਤਰ ਰੂਪ ਹੈ। ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਸਿਰ ਲਈ, ਸ਼ਕਤੀ ਸਿਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਸ ਅੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣੇ ਹਨ। ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਅੱਠ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ 'ਨਮਹ' ਨਾਲ, ਲੰਮਾ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, 'ਨ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਚਤਮ ਕਰਮ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਉਲੇਖਿਤ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੋਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਰਸਿੰਹ, ਮਾਧਵ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਲੋਹਿਤ ਅਤੇ ਨਿਗਮਾਦਿਮਾ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੰਤਪੰਕਤੀ, ਪਕਸ਼ੀੰਦਰ, ਚੰਦਸ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਜ੍ਵਲਾ ਜ੍ਵਲਾ ਸ੍ਵਾਹਾ' ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਦਿਲ ਲਈ ਹੈ। ਸਿਰ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਗਰੁੜ ਤੋਂ ਹੈ; ਜੂੜੀ ਲਈ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਲਈ 'ਸ਼ਿਖਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਲੰਘਣ, ਭੈ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਦਲਨ ਲਈ ਜੋੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੋ: "ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ।" ਫਿਰ, "ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਓ, ਸ੍ਵਾਹਾ" — ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਆਖਰੀ ਹੁਕਮ 'ਹੁੰ ਫਟ ਸ੍ਵਾਹਾ' ਉਚਾਰੋ — ਇਹ ਅਸਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ, ਕੁਲ੍ਹੇ, ਦਿਲ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀ-ਰਾਜਾ ਗਰੁੜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਚ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਪੰਖਾਂ 'ਸਾਮ' ਵੇਦ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਗੀਤ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਗਰੁੜ, ਜੋ ਵੇਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹਨ। ਜਦ ਮੱਧ ਵਿਚਲੇ ਬਿੰਦੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।