ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ, ਪੂਜਾਰੀ ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਆਹਵਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਬਾਲਰਾਮ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਅਨੀਰੁੱਧ ਦਾ ਵੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਹਨ, ਬਾਹਰ-ਬਾਹਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ‘ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਵਿੰਦ’ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਧਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਿੱਧ ਗੋਪ-ਬਾਲਕ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਖਰ ਵਾਲੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਙੇੰ’ ਅਖਰ ਯੁਗਾਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ‘ਗੋਪਾਲ’ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਆ’ ਅਖਰ ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ, ਰਸ ਵਰਗ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ’ ਅਤੇ ‘ਗੋਵਿੰਦ’ ਵਿੱਚ ਜੋ ‘ਙੇੰ’ ਅਖਰ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ‘ਙੇੰ’ ਅਖਰ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ’ ਅਤੇ ‘ਗੋਵਿੰਦ’ ਵਿੱਚ, ਜਦ ‘ਹ੍ਰਿਦ’ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੌਂ ਅਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਾਮਦੇਵ, ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ, ਮਨ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਨਮਥਾ ਹੈ। ‘ਬਾਲ’ ਦੇ ਅੰਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਰੂਪ ਲਈ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਖਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੰਦਾ ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਬਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੇਵਲ ਰਾਧਾ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ। ‘ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ’ ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਗੋਵਿੰਦ’ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਹੈ—‘ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ।’ ਪੁੱਤਰ ਦਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਚਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ‘ਤਾਰਾ’ ਅਖਰ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਪਰਮ ਜੋਤੀ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਇਹੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਇਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਹੈ; ‘ਸੋ ਹਮ’ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂਕਾਰ) ਇਸ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ; ਹਥਿਆਰ ‘ਹਰਿਹਰ’ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਖਰ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਵਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ‘ਤੱਤ ਤ੍ਵਮ ਅਸਿ’ ਵਰਗੇ ਵਾਕਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਭੇਦ ਰਹਿਤ ਸੱਚ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਗਾਇਤਰੀ ਇਸ ਦੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਜਾਪ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਇਥੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਨੋਹਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹੋਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਮੰਤਰ ‘ਨਮਹ’ ਅਤੇ ‘ਓਮ’ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਬੀਜ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ, ਇਸ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਾਪ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਹਵਨ, ਜਿਸਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਾ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਲਈ, ਸ਼ੌਣਕ ਇਸ ਦਾ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਹੈ, ਵੀਰਾਟ ਛੰਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵੀਰਾਟ ਛੰਦ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਕ, ਚੱਕਰ ਧਾਰੀ, ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਸਨਕ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।