ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨੂਮਾਨ, ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਹਤੀ ਪੌਦੇ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹਨ—ਉਚਾਲ ਮਾਰਨ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੁੱਲ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਦਇਆਲੁ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਏ। ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਮੰਨਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ ਹੈ। ਬੁੱਧੀ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੜ੍ਹੋ ਜਾਂ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਜੀ ਚਾਹੁ, ਜਾਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜਦ ਇਹ ਤੱਤ ਹੀ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਦੱਸ, ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਵੱਲਭਾ ਅਤੇ ਅਗ્નਿਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਹਨ, ਛੰਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਹੈ। 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਨੋਰਥ ਚਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਗੁਪਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਬੀਜ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਅੰਗ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਾਤਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ, ਰਸ, ਗੰਧ; ਸੁਣਨ, ਚਮੜੀ, ਆਦਿ। ਗੁਦਾ, ਲਿੰਗ, ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼, ਵਾਯੁ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ—ਇਹ ਤੱਤ ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਹਿਰਦੇ, ਗੁਪਤ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰੋ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਵਾਕ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰੱਖੋ। ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਚਕਤੀਆਂ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ। ਅੱਖ, ਪੈਰ ਆਦਿ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਤੱਤ ਰੱਖੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ; ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ, ਪੁਮਾਨ, ਸ਼ੌਚ, ਵਿਸ਼੍ਵਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ, ਸਰਵਕਾ; ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਤੱਤ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੀਜ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਦੇ ਨਾਲ—ਇਹ ਸਭ ਅੱਖਰ 'ਮ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਜਾਣ। ਫਿਰ, ਪੂਰਕ, ਕੁੰਭਕ ਤੇ ਰੇਚਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੋ। ਕੁਝ ਆਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੱਸ ਤੱਤਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਆਉਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੋ। ਗਿਆਨੀ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰੀਟ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਤੱਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ। ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਭਾਗ ਰੱਖੋ। 'ਤਾਰਾ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ। ਨੱਕ, ਮੂੰਹ, ਗਲਾ, ਹਿਰਦੇ, ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਤੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਵਿਧੀ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।