ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਸ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਨਾਭੀ, ਪੈਰਾਂ, ਘੁੱਟਿਆਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਥੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਚਤੁਰਦਿਕ ਸੋਹਣੇ ਮੰਡਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਛਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੇਟਵੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਸੋਭਤੀ ਹਨ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਪੂਰੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਤ 'ਙੇ' ਅਤੇ 'ਙੈ' ਅੱਖਰ ਹਨ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੋਭਾ ਵਾਲੀ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਛੰਦ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਨ; ਰਾਮ ਜੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਰਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਧਿਆਨ, ਪੂਰਵਕਰਮ, ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਤਾਰਾ', 'ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ' ਅਤੇ 'ਚੰਦਰਭਦ੍ਰਕਾ' ਆਦਿ ਅੱਖਰ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ 'ਸ਼੍ਰੀ' ਨਾਲ ਤੇ ਦੂਜਾ 'ਜਯ' ਨਾਲ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਛੰਦ 'ਦੇਵਤਾ' ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਰਾਮ ਜੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਉਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਸ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਠਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਪੁਰੁਸ਼ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਤਾਰਾ' ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, 'ਨਮਃ' ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾਅੱਖੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਛੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਜਿਆਂ, ਨਗਾੜਿਆਂ, ਸ਼ੰਖ, ਤੁਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਆਸਪਾਸ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਸੰਦਲ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕਫੂਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮਹਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ-ਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ (ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ) ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਟਾ-ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੀ ਅਤੇ ਖੀਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਹਨ' ਦੇ ਜੋੜੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਆਖਰੀ ਭਾਗ ਹਥਿਆਰ, ਕਵਚ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਲਈ 'ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ' ਛੰਦ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਤਾਰਾ', ਆਪਣਾ ਬੀਜ, 'ਕਮਲਾ' ਅਤੇ 'ਰਾਮਭਦ੍ਰ' ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਦਸ-ਮੁੱਖ ਨਾਸਕ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—'ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇ, ਇਹ ਦਾਨ ਕਰ।' ਇਹ ਬੀਜ ਰਹਿਤ ਬੱਤੀ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਫਲ-ਦਾਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਰਾਮਭਦ੍ਰ ਹਨ, ਬੀਜ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਇੰਦਿਰਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਹੈ। ਪੰਜ ਅੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਜਾਉਣੇ ਹਨ—ਮੂੰਹ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜ, ਛਾਤੀ, ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ, ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਤਾਰਾ', 'ਮਾਇਆ', 'ਰਮਾ' ਦੇ ਜੋੜੇ, 'ਦਸ਼ਰਥ' ਅਤੇ 'ਹ੍ਰੀਂ' ਆਦਿ ਅੱਖਰ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ 'ਹ੍ਰਿਦ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਆੰਜਨੇਯ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਲਈ 'ਹ੍ਰਿਦ' ਅੱਖਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, 'ਰਾਮ' ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਹਿਰਦੇ' ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ। 'ਰਾਮ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ 'ਚੰਦਰ' ਅਤੇ 'ਭਦ੍ਰ', 'ਙੇਮ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ 'ਪਾਵਕਵੱਲਭਾ' ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨ, ਛੰਦ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਰਾਮ ਹਨ। ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮੰਡਾਰਾ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ, ਕਮਲ ਆਸਨ ਤੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਰਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੱਥ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਰਾਮ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ ਰਾਜ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ।