ਭਰਾ, ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ। ਉਹ ਗੱਲ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੱਖ ਦੇ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸੰਤੋਖੀ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਹੋ ਗਏ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰੋਚਨ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਵੀਰੋਚਨ ਦੈਤ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਅਸਮਾਨ, ਅਰਥਾਤ ਸਵਰਗ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇਕ ਦਲ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸੌ ਹਾਥੀ ਸਨ; ਫੌਜ ਦੀ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਸੀ ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਲੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਣਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਹਾਦੁਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਇਉਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲ ਹੋਣ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਵਜਰਧਾਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਜੰਗ ਲਈ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਏ। ਜੰਗ ਦੇ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਇਉਂ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲਯ ਸਮੇਂ ਬੱਦਲ ਗੱਜ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜੈਕਾਰਾ ਤੇ ਚੀਖਾਂ-ਪੁਕਾਰਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਰਥਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਣਕ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਜਣ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਅਕਾਲੀ ਪ੍ਰਲਯ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੋਹੜੀ ਰਾਤ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਚਮਕਦਾਰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਦੇਵਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਗਦਿਆਂ ਤੇ ਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂਫਾਨ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੱਤਾ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਤੀਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੱਗ ਦੀ ਕੰਧਾਂ, ਛੁਰੀਆਂ, ਭਾਲੇ, ਚੱਕਰ, ਕੰਟਿਆਂ, ਜੈਵਲਿਨ, ਪੱਥਰ, ਸੌ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ, ਫਾਂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀ ਜਿਹੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਐਸਾ ਡਰਾਵਨਾ ਜੰਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਧੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਸਭ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਡਰ ਕਰ ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੈਰੋਚਨੀ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਦੁਜਾਤੀ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਦਿਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਜਦ ਆਪਣਿਆਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਊਂਦੀ ਰਹੀ, ਫਿਰ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਆਤਮ-ਸੁਖ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਜਦ ਦੈਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅਦਿਤੀ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਮਾਂ, ਤੂੰ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਇਹ ਤਿਆਗ ਦੇ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।