ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ, ਆਰਯਮਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਜਰ ਆਦਿ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਿਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ—ਸੂਰਜ—ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸਦੀ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਹਣੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਘੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਪ੍ਰਸਤ ਪਾਣੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਮਾਏਂ ਦੀਆਂ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਘੜੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁੰਕੁਮਾ, ਰੋਜਨਾ, ਕੇਸਰ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਤਿਲ, ਬਾਂਸ ਅਤੇ ਜੌ ਵੀ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਬੀਜ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸੋ ਅੱਠ ਵਾਰੀ (108) ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਘੜੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਪੜਾ ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਾ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੁਠੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ 108 ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਦਿਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਧਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਆਯੁ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਬਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਵਾਧੂ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਭੋਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਆਕਾਸ਼, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟੇ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀਆਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਆਖ਼ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਛੰਦ 'ਪੰਕਤੀ' ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਛੇ ਲੰਬੇ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਚਾਹੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੋਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਿਤ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਉਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਨਮੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋਤਸਨਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਕਲਾ, ਜੋ ਹਾਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਭਾਰੀ ਛਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚੰਨ੍ਹ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ, ਬੁੱਧ, ਸ਼ਨੀ, ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਰਹੁ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਲਾਲ, ਗੁਲਾਬੀ, ਚਿੱਟੇ, ਨੀਲੇ, ਪੀਲੇ, ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ, ਸਲੇਟੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਰਾਤ, ਜਦ ਭੁੱਖ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਅਰਘਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸੁਗੰਧਤ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਛੂਹ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘਾ ਦੇਣਾ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਵਿਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੰਪੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ 'ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।