ਇਹ ਕਥਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁਕਤੀ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਆਨੰਦ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ, ਇਕੱਲਾ, ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਕਵੀ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਦੇ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੋਚੋ, ਜਿਹੜੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗੁਣੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਜੋ ਭਗਤ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਮਰਕੱਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਲ ਛਿੜਕਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸੁਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਉਪਦੇਸ਼, ਮਹਾਨ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ। "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੀ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਆਵੇਗੀ।" ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਸਾਹਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਪੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ—ਵੀ ਇਸ ਪਾਰ ਉਤਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਓਸ ਸਮੇਂ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਰਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਤਾਓ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ। ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਦੱਖ ਦੇ ਧੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ, ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰੋਚਨ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਸੀ। ਉਹੀ ਵਿਰੋਚਨ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤਣ ਵੱਲ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਹਰ ਟੁੱਕੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੌ ਹਾਥੀ ਸਨ—ਫੌਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਥੋੜਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਬਾਣਾ, ਜੋ ਬਲੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਸੀ।