ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰਾਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਨਾਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਆਰੰਭਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਵਿਦਾਈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ। ਉਹ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜਾਰੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਪਥਰ, ਲਿੰਗ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸੂਰਜ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ ਕਿ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਰੋਗ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇ, "ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਆਵੇ।" ਉਸ ਤੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਜਨਮ ਦੀ, ਦੂਜੀ ਮੌਤ ਦੀ। ਐਸੇ ਸਮੇਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿਨਚਰਿਆ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਵਰਤ ਲਵੇ। ਜੇਕਰ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ, ਪਰ ਜੇ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਸ ਰੁਕਾਵਟ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਾ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਭੋਗ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਕਥਾ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਾਸ ਤੇ ਸੋਮਾ ਦਾ ਰਸ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਕਣ ਉਪਰੰਤ, ਜਪਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਗਣਕ ਹੈ, ਛੰਦ ਛੰਦਸ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ, ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵਸਾਏ। ਮੰਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਛੇ ਅੰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। 'ਗ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਧਰਤੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ। 'ਗੁ' ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਲੋਕ, ਗਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਰੱਖੇ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਖਰਮਾਲਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ। 'ਕ੍ਸ਼' ਨੂੰ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਬਣਾਏ। ਪੰਜ ਤੀਰ, ਅੱਗ, ਇੰਦੂ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ), ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅੱਖ ਤੇ ਰਸਤੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗਾਏ। ਮੱਥੇ, ਮੂੰਹ, ਗਲੇ, ਦਿਲ, ਨਾਭੀ, ਜੰਘਿਆਂ ਤੇ ਘੁਟਣਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ 'ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਾਯ ਵਿਦਮਹੇ' ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ 'ਤੰਨੋ ਦੰਤਿ ਪ੍ਰਚੋਵਰਣਾ ਦਯਾ' ਆਖੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਵਿਧੀਆਂ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ ਗਈ।