ਇੱਕ ਆਦਮੀ, ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਿੱਟੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਚ ਕੇ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਸਾਰੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਕਰਮਕਾਂਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਹ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਛੁਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਹੇ ਸੂਰਜ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਨਰਮਦਾ, ਸਿੰਧੁ, ਕਾਵੇਰੀ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜਲ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਓ। ਉਹ ਇਸ ਜਲ ਨੂੰ ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁਦਰਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਠੋਸ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਅੱਗ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਜੜ੍ਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਵਾਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਅਪਨੇ ਮਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਉਸ (ਜਲ) ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਤੁੱਲ ਚਮਕ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੱਤ ਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਡੁਬੋ ਕੇ ਅਤੇ ਉਚਾ ਕਰਕੇ, ਕੁੰਭ ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੰਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਮਨੂਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਾਂ-ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜਲੋ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: "ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲੋ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ।" ਮੱਥੇ, ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਧੀਰਜ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ—all ਇਹ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ, ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਉਹ ਜਲ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਿਮਰ ਕੇ, ਜੋ ਚੰਤੀਕਰਨ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਫ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਖ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ, ਕੇਸ਼ਵ, ਨਾਰਾਇਣ, ਮਾਧਵ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ—ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਧੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨੱਕ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਚਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ, ਨੱਕ, ਤर्जਨੀ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਉੱਤੇ—ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ, 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸ਼ੈਵ ਆਚਮਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ, 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਜਾਂ 'ਵਸਾਨਾ' ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੈਵ ਆਚਮਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਆਚਮਨ ਵਿਚ ਬੋਲ, ਲਾਜ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨੰਦਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਪਿੱਠ, ਨਾਭੀ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਦੇ ਉਭਾਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਰਾਖ ਲੈ ਕੇ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਪਗ ਵਿਚ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਲ, ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਹੈ।