ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਮਨਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਮਨਤਰ ਤੇਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਮਨਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਮਨਤਰ ਸੌ, ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਦੋ ਸੌ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨਤਰ, ਜਦੋਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਮਨਤਰ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲਸੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨਤਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਭਜਨ ਜਾਂ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਨਤਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਜਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਿ ਜੇ ਮਨਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਮਨਤਰ, ਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਯੋਨੀ-ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਬੰਧਾ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਰੀਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਅੱਗੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁੱਝਾ ਭੇਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਨਤਰ, ਤੰਤਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਕਦੇ ਰੋਕ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਨਿਮਰ, ਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਵ ਤੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ, ਆਭਾਰੀ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਜ ਧਾਗੇ ਲੰਮੇ ਕਰਨੇ ਹਨ—ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ। ਹਰ ਇਕ ਧਾਗੇ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾ, ਦੂਜਾ, ਤੀਜਾ, ਚੌਥਾ ਅੱਖਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਹਰ ਅੱਗ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਖਰ ਵੀ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨਤਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਤੱਕ, ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ 'ਸਾਧਯ' ਸਥਾਨ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ 'ਸਿੱਧ' ਤੇ 'ਅਸਿੱਧ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ 'ਸੁਸਿੱਧ', ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ 'ਸਿੱਧਾਰੀ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਾਮ ਦਾ ਅੱਖਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ 'ਸਾਧਯ-ਸਿੱਧ', 'ਸਾਧਯ-ਸਾਧਯ', 'ਸੁਸਿੱਧ' ਤੇ 'ਰਿਪੁ' ਆਦਿ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਰਿਧ-ਸਿੱਧ' ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ 'ਸਿੱਧੀ-ਸਾਧਯ' ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਸਾਧਯ ਵਸਤੂ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਵੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸਿੱਧੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਵੈਰੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨਤਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਠੀਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਕਰਤਵਾਂ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੋਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਯਜਨਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਗੁਲਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਸਤਰ-ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਘੜਾ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨਤਰਾਂ ਦੇ ਭੇਤ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਏ ਗਏ।