ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਯਮਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਜਾਂ ਲਾਭ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ, ਮਨ ਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਚੇਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਲਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਫਲਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਗਲਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਰਨਣ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਦীক্ষਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ 'ਮੰਤ੍ਰ' ਇਸ ਲਈ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਲੰਮੇ ਸਵਰ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ 'ਹੁੰ' ਜਾਂ 'ਫਟ' ਤੇ ਮੁਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ 'ਤਾਰਾ', 'ਰੇਫਾ' ਜਾਂ 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਮੁਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਤੱਤ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੰਤ੍ਰ ਚੰਦ੍ਰ ਤੱਤ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਖੱਬੇ ਵੱਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ। ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁੱਤੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਿੰਦੂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣ; ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣ। ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਲਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਿਆਨ, ਅਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ, ਵਿਘਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਧਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਨਾ ਵਿਧੀ, ਬਿਨਾ 'ਆਖ' (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ), ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਟੁੱਟੇ, ਸੁੱਤੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹਾਲਤ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਅਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਬੱਚਾ, ਨੌਜਵਾਨ, ਪੱਕਾ, ਬੁੱਢਾ ਜਾਂ ਜਿਸ ਕੋਲ ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਨਾ ਉਰਜਾ, ਭੈਣੇ ਹੋਏ, ਬੀਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਕੰਬਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅੰਗ ਰਹਿਤ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਬੜੇ ਕਰੂੜ ਜਾਂ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਬੁੱਢੇ, ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਮੰਤ੍ਰ ਜੁੜੇ, ਵੱਖਰੇ, ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਹੋਣ, ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਭਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ 'ਟੁੱਟੇ' ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮੰਤ੍ਰ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮੰਤ੍ਰ ਪਿੱਠ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 'ਬਹਿਰਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤੇ ਔਖਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮੰਤ੍ਰ 'ਆਖ' ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। 'ਹੰਸ', 'ਇੰਦੁ', 'ਸ' ਜਾਂ 'ਫ' ਜਾਂ ਕਵਚ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 'ਲਾ' ਅਤੇ 'ਕਾ' ਨਾ ਹੋਣ, ਉਹ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨੁ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਛੇ ਜਾਂ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਹ' ਅੱਖਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮੰਤ੍ਰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਲੁਕ ਕੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਧਕ ਸਹੀ ਦਿਖਾ, ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।