ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੱਤ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਕਾਸ਼, ਉਸਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਜੀਵ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ—ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਕਰਮ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਪਾਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਾਂ ਜੋ ਖਾਂਦੀ-ਪੀंदी ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਭ੍ਰੂਣ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਧੱਕਿਆ ਤੇ ਘੇਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਗਰੂਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚੋਂ, ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਦਾ ਇਹ ਲੜੀਵਾਰ ਚੱਕਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਇਹ ਹਾਲਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਆਮ ਹੈ। ਪਰ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬੰਧਨ ਤੋੜਨ ਦੀ ਖਾਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬੰਧਨ ਤੋੜਨ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਮੰਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਰਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਬੰਧਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਜਗਤ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਤੇ ਨੈਮਿਤਿਕ—ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਾਧਨਾਵਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜਿਸ ਵੀ ਪੜਾਅ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਵੀ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਜੇ ਦীক্ষਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ... ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਤ ਜਾਂ ਨੈਮਿਤਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਲਈ ਦિક્ષਾ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਦिक्षਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਨਿਯਤ ਤੇ ਨੈਮਿਤਿਕ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਨਿਯਤ ਤੇ ਨੈਮਿਤਿਕ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਤਦ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਭ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਚੇਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੰਤਰ ਗਲਤ ਉਚਾਰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦਿਖਿਆ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪਾਰੰਗਤਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ “ਦਿਖਿਆ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਮੰਤਰ” ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।