ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਸਤੂਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸਵਾਦ ਦੋ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਪਕਾਉਣਾ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ 'ਸੁਰਭਿ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ, ਵਾਲ, ਚਮੜੀ, ਨਖ ਅਤੇ ਦੰਦ—all ਧਰਤੀ ਤੱਤ ਦੇ ਹਨ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਪਚਨ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਭ੍ਰੂਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੱਤ ਉਸਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਤੱਤ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਾਰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਵੰਡਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਕਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਪੁੰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੀ, ਜੋ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੜੀ ਔਖੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਕ ਬੂੰਦ ਜਣਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਕਰਮ ਆਦਿਕ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਾਂ ਜੋ ਖਾਂਦੀ-ਪੀਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਉਹ ਜੀਵ ਪਲਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਢੱਕਿਆ ਤੇ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਨਮ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਇੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਹਾਲਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਸਾਂਝੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਦੀ ਦਿੱਖ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤਰ ਦੀ ਦਿੱਖ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਭਿਆਸ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੀਵ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਦਿੱਖ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਜੇਕਰ ਦਿੱਖ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੇ— (ਇੱਥੇ ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਤਨਾ ਹੀ ਵਰਣਨ ਹੈ।