ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕ ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਵੇਰ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਉਹ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੱਸੋ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਸੰਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪੜਾਅ—ਭੋਗ, ਮੁਕਤੀ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਆਚਰਨ—ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਦਵੈਤ (ਦੋਹਰਾਪਣ) ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਜੀਵ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਕਾਲ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ। ਪਹਿਲਾ ਫਿਰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਪਾਪੀ, ਦੂਜਾ ਸੁਕਸ਼ਮ ਪਾਪੀ। ਦੂਜਾ ਵੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ਪਾਪ। 'ਕਾਲ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ 'ਸਕਲ' ਜੀਵ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਬੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਪਾਪ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੁਕਸ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਫਲਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪਹਿਲੇ ਹਨ; ਹੁਣ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮਾਯਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਸੁਣੋ। ਪਰਮ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਮਾਲਕ ਸਭ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਬੀਜ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ 'ਵਿਦਰੂਪਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਨਾਸ-ਰਹਿਤ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਹੋਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਤਪੱਤੀ ਧੁਨੀ (ਸੁਆਰ) ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਲੋਕ ਹਨ। ਫਿਰ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਬਿੰਦੂ, ਅਤੇ ਉਪਜੀ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, 'ਸਦਾਖਿਆ' ਨਾਮਕ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਤੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਲਈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੱਤ ਇਕ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ੰਭੂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਾਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾਸ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ, ਕਰਤਾ, ਪਦਾਰਥ, ਤੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਅਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵਿਕਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਮੋਹ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਜਾਣ-ਕਾਰ ਮਾਲਕ, ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਯਾ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਰੰਤ, ਮਾਯਾ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੂੜ੍ਹ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਾ ਮੂਲ ਸਵਰੂਪ ਸਮਝਾਇਆ।