ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਨਿਆਸ ਵਲ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਾ ਨੂੰ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ੁਕਾ ਨੇ ਉਸ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਵਿ्णੁ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗਿਆਨੀ ਜਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਲਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸਨੰਦਨ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਿਆ? ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਉੱਤਰਨ ਲਈ ਉੱਨਤ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਭਾਰਗਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮੁੜ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਚਾਹਵਾਨ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਵਿ्णੁ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਨੂੰ ਮਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ? ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ। ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੋ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿ्णੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭੋਗ, ਮੁਕਤੀ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਦੁਵੈਤਤਾ ਹੈ, ਨਾਰਦ, ਇਹ ਜੀਵ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਨ। ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਕਲ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਅਸ਼ੁਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਅਸ਼ੁਧੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ। ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਫਿਰ ਦੋ ਵਾਂਗ ਹੈ: ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਅਸ਼ੁਧ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੁਕਸ਼ਮ ਅਸ਼ੁਧ। ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਵੀ ਦੋ ਵਾਂਗ ਹੈ: ਪੱਕੀ ਅਤੇ ਕੱਚੀ ਅਸ਼ੁਧੀ। 'ਕਲ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ 'ਸਕਲ' ਜੀਵ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਬੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਅਸ਼ੁਧੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੁਕਸ਼ਮ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪਹਿਲੇ ਹਨ; ਹੁਣ, ਹੇ ਦੁਜਜਨਮ, ਮਾਇਆ ਆਦਿ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਬੰਨ੍ਹ ਸੁਣੋ। ਮਾਲਕ, ਸਰਵੋਚ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਸਭ 'ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਬੀਜ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਦਰੂਪਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਹੋਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਰਵ-ਭਾਗੀਨ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਤਪਤੀ ਧੁਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਲੋਕ ਹਨ। ਫਿਰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮਤਾ ਅਤੇ ਨੀਚਤਾ ਦੇ ਭੇਦ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਬੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਵਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਬੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਬਿੰਦੂ, ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਸਰੂਪ, ਸਦਾਖਿਆ ਤੱਤ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ। ਹਕੀਕਤ ਵਿਚ, ਤੱਤ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।