ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹਵਾ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ—ਚਾਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਹਵਾ, ਜਦੋਂ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਜਨਯ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਸ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਹਵਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਦਿਵਿਆ ਪਾਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੂਰੋਂ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਿਰਣ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਹੀ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ’ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਾਤਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਹਵਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਵਾ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਰੁਤ, ਬੜੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ: ਇਹ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵਿਣੂ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਗਏ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ-ਦਵੈਪਾਇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨ ਜੋਤਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ?" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਮੋਹ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ। ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਵਿਹਾਰ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੋਹ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭਲੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਗਿਆਨ, ਆਦਰ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਛਾਣ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਾਭ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਓ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਓ।" "ਮਲਕੀਅਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿਣਾ, ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣਾ—ਇਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਜਾਇਦਾਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਉਮੀਦ ਛੱਡ ਦੇਵੋ। ਸਦਾ ਤਪ, ਸਯਮ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਮुनਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਅਲਿਪਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਲੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ। ਮੂਲ-ਮੂਲ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਮুনি ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰੋਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਅਚੰਭੀ ਲੀਲਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ।