ਜੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਹਮਈ, ਸੰਵેદਨਸ਼ੀਲ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ, ਦੋਵੇਂ ਇਕਸਾਰ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਿਖਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਖੁਦ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਗੰਢ ਖੋਲ੍ਹ ਲਏ ਹਨ, ਉਹ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਨਾਚ ਜਾਂ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮੋਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਪੰਥ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਸਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਠੰਡੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੂੰ ਪਰਾਸ਼ਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਆਰਰਨੇਯ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉੱਚ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਜੋ ਰਸਮ ਤੇ ਪਾਠ-ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਨਿਵੇਕਲੇ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਵਿਆਸ, ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਧੁਨੀ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਗੂੰਜਦੀ। ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ, ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਵਿਅਾਸ ਸਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਵੈਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ-ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਚੱਲੀ। ਸ਼ੁਕ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿਗਿਆਸਾ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੈਨੂੰ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਚਲਣਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਆਉਣ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਬਾਤ ਕਹੀ ਗਈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਪੰਥ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਹਵਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਾਧਿਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਦਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਧਿਆਨਾ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਾਣਾ, ਜੋ ਅਜੈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਵਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਧੂੰਏ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਬੱਦਲ ਵੀ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਨਮੀ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਚਮਕ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ, ਯੋਗ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।