ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਲਚਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਲਪਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਅਲਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਅਲਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵਾਂਛਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੈਰ—ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਧਰਮ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨਾ ਤੇ ਲੋਹਾ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ—ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਮੌਤ—ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਿਖਿਆਰੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਣਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਚਾਰਯ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਖਤ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਗਿਆਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਪਰ, ਗਿਆਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਦੇ ਗੁੰਝਲ ਖੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੈ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਨਾ ਤਾਂ ਨਾਚ ਜਾਂ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਹੇ ਮੁਨੀ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਣਾ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਠੰਢੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰਯ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਆਰਰਨੇਯ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਜੋ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚੁੱਪਚਾਪ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਨਾਦ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਨਾਦ ਦੀ ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵਗਣ ਲੱਗੀ। ਸ਼ੁਕ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਵਾ ਦੀ ਚਾਲ ਬਾਰੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵਿਘਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਬਾਤ ਉਚਾਰੀ ਗਈ।