ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ 'ਚ ਜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਅਸਮਾਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੌਥਾ-ਪਦ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਗਿਣ ਕੇ, ਛਬੀ (26) ਅੱਖਰਾਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਛੇ ਪਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਣੋ। ਗਾਯਤ੍ਰੀ, ਉਸ਼੍ਣਿਕ, ਅਨੁਸ਼੍ਟੁਭ, ਬ੍ਰਹਤੀ, ਅਤੇ ਪੰਕਤੀ; ਸ਼ੱਕਰੀ, ਸਾਤੀ, ਪੂਰਵਾ, ਅਸ਼ਟੀ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਤੀ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਮਿਲਾਪ, ਵਾਧਾ, ਅਤੇ ਉੱਚਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਲਾਈਨ 'ਚ, ਹਲਕਾ ਅੱਖਰ ਸਾਰੇ ਭਾਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਅੱਖਰ ਭਾਰੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਤਕ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਸਿਰਫ ਹਲਕੇ ਅੱਖਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਹਰੇ ਗਿਣੇ ਗਏ ਤੱਤਾਂ 'ਚੋਂ, ਜੋ ਅਡਿੱਠ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਅੱਖਰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਓ। ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਪਰ ਛੱਡੋ। ਜਦ ਹਲਕੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਗਿਣਤੀ, ਦੋਹਰੀ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਵਧਾ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਿਵਸਥਾ 'ਚ ਵਰਣਿਤ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਮੁਖ ਤੋਂ, ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਕਰਣਿਕਾਰਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਰਬਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵੀ, ਉਥੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੀਨ ਸੀ, ਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ 'ਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਸੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜੋ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ, ਕੇਵਲ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਆਦਿਤਯ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਕਮਲ ਦਾ ਰੰਗ ਕਦੇ ਮੰਦ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੁਰਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ, ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤ੍ਰਿਣੈਤ੍ਰ ਧਨਵੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਮਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। "ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।" ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਫਿਰ, ਅਰਨੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸਲਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਆਕਾਸ਼ਵਾਸੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਵਿਅਾਸ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ੀ। ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਤੋਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ, ਉਥੇ ਆਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਕੰਮ ਦੇਵ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਵਿਅਾਸ ਆਪਣਾ ਮਨ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਉਹ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਛਾ ਵੱਲ ਵਹਿ ਗਿਆ। ਜਦ ਅਰਨੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਮਸਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਸ਼ੁਕ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਜਗਾਈ ਹੋਈ ਅੱਗ, ਹੋਮ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਚਮਕ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕ ਦਾ ਉਤਪੱਤ ਹੋਇਆ।