ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਧਿਆਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਹ ਘੋੜਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, "ਆਓ, ਜਲਦੀ ਇਸਨੂੰ ਫੜੀਏ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦਈਏ।" ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸ ਤੇ ਦੁਸਟ ਲੋਕ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡਾ ਉਪਦ੍ਰਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕ ਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਇਸ ਉਪਦ੍ਰਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਧਿ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਡਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵਾਧੂ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਧਤੂਰਾ ਨਸ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅੱਗ ਦੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਸੱਪ ਦੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਚੀਜ਼ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਪਿਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੈਖ ਕੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਜਗਤ ਦਾ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਕਪਿਲ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦੇ ਹੋਏ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਵਾਸਤੇ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਦੈਵੀ ਦੂਤ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਯਕਸ਼ਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਸਟਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਅਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਸਤੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਹੈ। ਦੁਸਟਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੌਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਗਿਆਨੀ ਸਾਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ ਲਿਆਵੇ। ਸਭ ਨੇ ਕਪਿਲ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਪੰਜਾ ਸਨ, ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤਮਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਸਦਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਾਫੀ ਵਿੱਚ ਜੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕਦੇ ਵੀ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, "ਹੇ ਪਰਮਪੁਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਾਰਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ।" ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਕ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਸਾਡੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਓ।" ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰਾ ਪੌਤਰ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਈ। ਉਸਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਤੇ ਵਿ्णੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਪਾਪਰਹਿਤ ਹਰੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਭਾਗੀਰਥ ਜਨਮੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ।