ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀਣ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਮੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਧਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੋ-ਦੋ ਹੋਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ ਰੁੱਤ ਤੋਂ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਰਖਾ, ਸ਼ਰਦ ਅਤੇ ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਮਹੀਨਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਹ ਚੰਦ੍ਰ ਮਾਸਿਕ ਅੰਸ਼ਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਨਭੱਸਯ, ਈਸ਼ਾ, ਉਰਜਾ, ਸਹਾ ਅਤੇ ਸਹੱਸਯ। ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪੂਰਨਿਮਾ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਪੱਖ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤਿਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਗਨਿ, ਵਿਰਿੰਚੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਜਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਹਨ ਮਹਿੰਦਰ, ਵਾਸਵ, ਨਾਗ, ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਦੰਡਧਰ। ਚੰਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਅਤੇ ਆਰਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਤਿਥੀਆਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਥੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਗੌਣ ਹੋਮਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਠਵੀਂ, ਬਾਰਹਵੀਂ, ਛੇਵੀਂ, ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਚੌਦਹਵੀਂ ਤਿਥੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਡੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਮਨੁ, ਰੰਧ੍ਰ ਅਤੇ ਅੰਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ। ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨੌਮੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਣ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਅੱਠਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮੁੰਡਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਠਵੇਂ ਦਿਨ, ਪੱਖ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਬਾਰਹਵੀਂ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਵਿਆਤਿਪਾਤ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਸੰਯੋਗ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦਸਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਆਂਵਲੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਧਨ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਹਾਨੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਿਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੁਮਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਨੀਵਾਲੀ, ਏੰਦੁਮਤੀ, ਕੁਹੂ ਅਤੇ ਨੇੰਦੁਮਤੀ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਤਾਰਿਖ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਭੱਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੈਤ੍ਰ ਅਤੇ ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਤਿਥੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ, ਨਭੱਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਤਿਥੀ, ਅਤੇ ਆਢ੍ਹ, ਕਾਰਤਿਕ, ਜੇਠ ਅਤੇ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਕਰਕਟ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤਿੰਨ ਤਿਥੀਆਂ ਆ ਜਾਵਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਥੀ-ਖੇਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਤਿਥੀ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਤਿਥੀ ਪੰਦਰਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਲੀ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚਲਾਇਕ, ਮੰਗਲ ਕ੍ਰੂਰ, ਬੁੱਧ ਵਕਰੀ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਐਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜੇ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਸੁਖ-ਸੰਪੱਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਨਾਡੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੱਧੀ-ਨਾਡੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਹੋਵੇ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਕੁਝ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੋਰ, ਜਿਹੜੇ ਕਠੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਜੀਵ ਦਾ ਰੰਗ ਦੁਰਵਾ ਘਾਸ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜ, ਤੀਰ, ਪਾਤਾਲ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਤਿੰਨ, ਇੱਕ, ਘੋੜਾ, ਅੱਖ, ਵੰਸ਼, ਰਾਮ, ਘੋੜਾ, ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਰੁੱਤ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅੱਧੇ ਪ੍ਰਹਰ ਤੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਿਥੀਆਂ, ਮਹੀਨੇ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ, ਧਰਮਕ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।