ਉਹੀ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਾਪੀ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਜਾਣਿਆ। ਇਸ਼ਵਰੀ ਆਗਿਆ ਹੋਈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਪਿਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੱਧਰ-ਪੱਧਰ ਕਰਕੇ ਖੋਦਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ, ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਪਿਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਵਧੇ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ—"ਚਲੋ, ਇਸਨੂੰ ਫ਼ੌਰਨ ਫੜੀਏ ਤੇ ਚੁੱਪ ਰੱਖੀਏ।" ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤਿਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਕੁਝ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਮਾਰੀ, ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਕਪਿਲ ਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ—"ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਖਾਂ ਕੇ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਕੀ ਗੱਲ? ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਢਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਤਰੱਕੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਧਤੂਰਾ ਵੀ ਨਸ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅੱਗ ਦੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਸੱਪ ਲਈ। ਜੇ ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਚੀਕ ਪਾ ਠੰਢ ਪਈ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮੀ ਜਨਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਕ ਇਸ਼ਵਰੀ ਦੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਯਕਸ਼ਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਣੋ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ, ਧਰਮੀਆਂ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੌਤਰੇ ਅੰਸ਼ੁਮੰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਾਰਾ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਜੁੰਮੇਵਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਪਿਲ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਾਗਰ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਪਿਲ ਨੇ, ਜੋ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਫੀ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।